Vocabulary: filantropia, pomoc i odpowiedzialność społeczna
Pomoc innym na B2+/C1 to nie tylko dobre uczynki — to etyka efektywna, systemy pomocowe, odpowiedzialność korporacyjna i pytanie o to czego dobroczynność nie może zastąpić.
Po tej lekcji będziesz umieć
- używać słownictwa B2+/C1 związanego z filantropią, pomocą, wolontariatem, CSR i odpowiedzialnością społeczną,
- odróżniać charity, philanthropy, volunteering, humanitarian aid, mutual aid, social enterprise i impact investing,
- mówić o skutecznej pomocy w kategoriach impact, accountability, root causes, dependency i sustainable change,
- rozpoznawać ryzyka takie jak greenwashing, white saviour complex, paternalism i impact washing,
- budować odpowiedź egzaminacyjną w schemacie need → root cause → action → impact → risk → responsibility,
- ocenić, czy pomoc jest realnie skuteczna, sprawiedliwa i oparta na dowodach.
Słownictwo
Wstęp
Charity vocabulary is not only about helping people. It helps you discuss impact, responsibility, power, justice and the difference between good intentions and effective action.
Pytanie kluczowe: Is helping always helpful?
| Poziom | Co potrafisz |
|---|---|
| B2 | describe charity, volunteering and NGOs; explain what organisations do |
| B2+ | discuss effective altruism, root causes vs symptoms, CSR and dependency |
| C1 | evaluate philanthropy vs justice; analyse counterfactual impact, greenwashing and social licence to operate |
Słownictwo
Formy pomocy i wolontariatu
| Pojęcie | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| charity | dobroczynność; system bezpośredniej pomocy | donating food, money or clothes |
| a charity | organizacja charytatywna | The charity supports homeless people. |
| philanthropy | filantropijne, strategiczne dawanie | funding hospitals, research or education |
| volunteering | wolontariat; nieodpłatna praca na rzecz innych | volunteering at a shelter or food bank |
| humanitarian aid | pomoc humanitarna w sytuacjach kryzysowych | NGOs deliver humanitarian aid in conflicts. |
| mutual aid | wzajemna pomoc w społeczności | Neighbours organise mutual aid networks. |
| social enterprise | przedsiębiorstwo o celach społecznych | A social enterprise reinvests profits in the community. |
| impact investing | inwestowanie z mierzalnym efektem społecznym | Impact investing aims to generate social as well as financial returns. |
Słownictwo
Sektory i instytucje
Pojęcie Znaczenie Uwaga --------- ----------- ------- third sector organizacje non-profit i społeczeństwo obywatelskie Obok sektora publicznego i prywatnego. NGO non-governmental organisation Niezależna od rządu; może być lokalna lub globalna.
Słownictwo
Word patterns — pomoc i wpływ
Chunk Przykład zdania ------- ---------------- donate to a charity / cause Thousands of people donate to disaster relief charities every year. raise money for a cause The school raised money for a local food bank.
Słownictwo
Kluczowe kolokacje — filantropia i odpowiedzialność
Kolokacja Znaczenie ----------- ----------- support a good cause wspierać wartościową sprawę hold donors accountable rozliczać darczyńców z ich działań reduce overhead costs zmniejszać koszty administracyjne use an evidence-based approach stosować podejście…
Słownictwo
Kluczowe rozróżnienie — charity, philanthropy and justice
Concept Meaning Example --------- --------- --------- charity direct help, often immediate donating food, money or clothes philanthropy large-scale giving, often strategic funding hospitals, research or education justice fair systems and rights tax policy, …
Uwaga
Po wysłuchaniu — sprawdź rozumienie
Słownictwo
Efektywny altruizm — decision frame
Question Why it matters ---------- --------------- Is the problem neglected? Resources may have greater marginal impact where few people are helping.
Słownictwo
Pojęcia krytyczne — etyka pomocy
Pojęcie Znaczenie Przykład --------- ----------- --------- dependency culture uzależnienie społeczności od zewnętrznej pomocy Communities that receive aid for years without building local capacity. paternalism narzucanie rozwiązań bez pytania o potrzeby De…
Słownictwo
CSR / ESG — real responsibility or PR?
Claim Strong answer Risk ------- -------------- ------ CSR shows responsibility. CSR can align business with social and environmental goals.
Uwaga
Ethical answer frame
Użyj tej ramy do odpowiedzi o pomocy, filantropii lub CSR: The intention behind this initiative is… It may have a positive impact because… However, the main risk is… A more responsible approach would be to… On balance, help is effective when… Model: The int…
Słownictwo
Od słowa do odpowiedzi egzaminacyjnej
Word/concept Chunk / interpretation C1 exam answer ------------- ---------------------- ---------------- charity immediate relief Charity can provide immediate relief, but it may not solve deeper social problems. philanthropy private funding for public goo…
Uwaga
Mini-praktyka CKE-style
Słownictwo
Kluczowe pojęcia
Termin Definicja --- --- effective altruism Podejście do pomagania, które wykorzystuje dowody i analizę skuteczności, aby maksymalizować realny pozytywny wpływ. counterfactual impact Różnica między tym, co wydarzyło się dzięki interwencji, a tym, co wydarz…
Checklist przed maturą
Sprawdź gotowość
Częste błędy
Częste błędy
Źródła, format CKE i materiały ZPE
W tej lekcji
SŁOWNICTWO
- 2Wstęp
- 3Formy pomocy i wolontariatu
- 4Sektory i instytucje
- 5Word patterns — pomoc i wpływ
- 7Słownictwo premium — word → chunk → sentence → C1 answer
- 9Po wysłuchaniu — sprawdź rozumienie
- 10Efektywny altruizm — decision frame
- 11Pojęcia krytyczne — etyka pomocy
- 12CSR / ESG — real responsibility or PR?
- 13Ethical answer frame
- 14Od słowa do odpowiedzi egzaminacyjnej
- 15Mini-praktyka CKE-style
MATURA
Na końcu lekcji czeka na Ciebie: