Historia myśli ewolucyjnej i dowody ewolucji

:key Ewolucja biologiczna to zmiana cech dziedzicznych populacji — w języku genetyki: zmiana częstości alleli lub wariantów cech — w kolejnych pokoleniach. Pojedynczy osobnik może przeżyć, rozmnożyć się albo zginąć, ale NIE ewoluuje w czasie swojego życia.

Lamarck :: Cechy nabyte za życia miały być dziedziczone; narząd „ćwiczony” rośnie i przechodzi na potomstwo. :: obalone Darwin i Wallace :: Dobór naturalny działa na dziedziczną zmienność, która JUŻ istnieje w populacji.

(blue) 1. Zmienność :: W populacji istnieją różne warianty cechy — źródłem są mutacje i rekombinacja.

:idea Dowody BEZPOŚREDNIE to zachowane szczątki i ślady organizmów (skamieniałości w skałach osadowych, formy przejściowe). Dowody POŚREDNIE wnioskujemy z porównań organizmów żyjących dziś — anatomii, rozwoju zarodkowego, rozmieszczenia i sekwencji DNA.

Narządy homologiczne :: Wspólne pochodzenie ewolucyjne i ten sam plan budowy — nawet gdy pełnią RÓŻNE funkcje (kończyna człowieka, skrzydło nietoperza, płetwa wieloryba). :: dowód pokrewieństwa Narządy analogiczne :: Podobna FUNKCJA, ale niezależne pochodz…

(green) Dywergencja :: Jeden przodek → różne środowiska → potomne linie gromadzą odmienne przystosowania (narządy homologiczne). :: rozchodzenie (amber) Konwergencja :: Organizmy niespokrewnione blisko → podobna presja → niezależnie powstają podobne rozwią…

:rule Im większe podobieństwo sekwencji HOMOLOGICZNYCH DNA lub białek, tym zwykle bliższe pokrewieństwo — na tym opiera się filogeneza molekularna. Ale porównuj sekwencje odpowiadające sobie (homologiczne), a nie dowolne fragmenty DNA, i interpretuj wynik …

(teal) Mechanizm doboru :: Opisz zmienność, przeżycie, rozród i zmianę częstości — nie „chęć”. :: wyjaśnij (blue) Rozpoznaj dowód :: Skamieniałość, anatomia, embriologia, biogeografia czy molekularny?

:rule Zawsze buduj łańcuch: zmienność dziedziczna → czynnik selekcyjny → różny sukces rozrodczy → zmiana częstości cechy w populacji. NIE pisz, że organizmy „chciały się przystosować” ani że cecha powstała, „bo była potrzebna”.

W populacji bakterii przed podaniem antybiotyku występowały nieliczne komórki oporne. Po zastosowaniu antybiotyku udział bakterii opornych wyraźnie wzrósł.

Czy piszesz o POPULACJI, a nie o pojedynczym osobniku? Czy wskazałeś dziedziczną zmienność, na której działa dobór?

Ewolucja dotyczy pojedynczego osobnika. :: Ewoluują populacje w kolejnych pokoleniach.

Ewolucja :: zmiana częstości cech w POPULACJI Dobór naturalny :: działa na istniejącą zmienność Schemat :: zmienność → selekcja → rozród → zmiana częstości Homologia :: wspólny plan → dowód pokrewieństwa Analogia :: podobna funkcja → NIE dowód Dywergencja /…

sub :: Przećwicz dobór naturalny, dowody ewolucji, homologię, analogię i konwergencję na zadaniach maturalnych. sprawdzian :: Szybki test: mechanizm doboru, typy dowodów, homologia vs analogia.