Czynniki rozwoju rolnictwa: przyrodnicze (klimat, gleby, woda, rzeźba = potencjał) i pozaprzyrodnicze (agrotechnika, wielkość gospodarstw, towarowość, polityka = wykorzystanie); okres wegetacyjny jako wskaźnik klimatyczny, melioracja (nawadnianie + odwadnianie) — z zasadą, że plon = efekt obu grup, a agrotechnika przełamuje słabszą przyrodę.