Usługi edukacyjne (kapitał ludzki; nakłady ≠ automatycznie jakość) i finansowe (bankowość, ubezpieczenia, giełda — rynek pierwotny/wtórny; obecność banku ≠ włączenie finansowe): mechanizmy wpływu na rozwój, dostęp, warunki i ryzyka oraz zróżnicowanie przestrzenne.