Geozagrożenia
Geozagrożenia: ryzyko zależy od zagrożenia × ekspozycji × podatności (model zależności, nie zawsze wzór). To samo zjawisko daje różne straty. „Geozagrożenie” to szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych — nie każde zagrożenie antropogeniczne jest nim w ścisłym znaczeniu. Tsunami to zagrożenie WTÓRNE (przemieszczenie mas wody). Rozdzielaj katastrofę ekologiczną od klęski żywiołowej.
Po tej lekcji będziesz umieć
Definiować geozagrożenie
Rozumieć je jako szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych o różnej genezie.
Klasyfikować zagrożenia wg genezy
Rozdzielać zagrożenia geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, degradację i cywilizacyjne.
Rozumieć model ryzyka
Wiązać ryzyko z zagrożeniem, ekspozycją i podatnością.
Odróżniać pojęcia
Zagrożenie, katastrofę, klęskę żywiołową i katastrofę ekologiczną.
Wyjaśniać różne straty
Uzasadniać, dlaczego to samo zjawisko daje różne skutki w różnych miejscach.
Po co Ci to na maturze?
Temat sprawdza rozumienie ryzyka geozagrożeń. CKE oczekuje klasyfikacji wg genezy, rozdzielenia pojęć i oceny ryzyka przez ekspozycję i podatność. Kto ocenia straty tylko po sile zjawiska, traci punkty.
Najważniejsza idea
Straty zależą nie tylko od siły
To samo trzęsienie ziemi w dwóch miejscach daje różne skutki. Decyduje co i kto znajduje się w strefie zagrożenia (ekspozycja) oraz jak jest przygotowany (podatność). Dlatego ryzyko to więcej niż sama siła zjawiska.
Zapamiętaj
Zasada premium: zakres pojęcia i model ryzyka
„Geozagrożenie" to szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych (geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, degradacja środowiska, cywilizacyjne). Nie sugeruj, że każde zagrożenie antropogeniczne jest geozagrożeniem w ścisłym znaczeniu. Tsunami to najczęściej zagrożenie WTÓRNE — wywołane przemieszczeniem mas wody przez trzęsienie, osuwisko lub erupcję — a nie niezależna geneza równorzędna z ruchem płyt. Zapis R = Z × P × E to model zależności (zagrożenie, ekspozycja, podatność), a nie uniwersalny wzór do obliczeń liczbowych. Rozdzielaj też katastrofę ekologiczną (trwałe zniszczenie środowiska) od klęski żywiołowej.
Intuicja: od hazardu do strat
Ocena geozagrożenia to droga:
- geneza i hazard — jaki proces i jaka siła,
- ekspozycja — co i kto w strefie zagrożenia,
- podatność — jakość zabudowy i przygotowanie,
- ryzyko — wynik zależności trzech czynników.
Kluczowa idea: nazwij genezę, oceń hazard, sprawdź ekspozycję i podatność, dopiero potem oceń ryzyko — nie po samej sile.
Geneza
Geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, degradacja, cywilizacyjne.
Model ryzyka
Ryzyko zależy od zagrożenia, ekspozycji i podatności.
Pojęcia
Zagrożenie ≠ katastrofa; klęska żywiołowa ≠ katastrofa ekologiczna.
Rdzeń pojęciowy: grupy geozagrożeń
Grupa Przykłady Uwaga Geologiczne Trzęsienia, wulkanizm, osuwiska Różne mechanizmy, nie jedna przyczyna Meteorologiczne Cyklony, trąby, susze, upały Zależne od atmosfery Hydrologiczne Powodzie, sztormy Często powiązane z pogodą Degradacja środowiska Erozja,…
Rdzeń pojęciowy: model ryzyka
Składnik Co oznacza Przykład Zagrożenie (hazard) Siła i typ zjawiska Trzęsienie M7 Ekspozycja Co i kto w strefie Gęsto zaludnione miasto Podatność Jak przygotowany Słaba zabudowa, brak ostrzegania Ryzyko Skutek zależności Wysokie lub niskie straty :rule R =…
Definicje — pięć pojęć
:rule Geozagrożenie Szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych o różnej genezie (geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, degradacja, cywilizacyjne). :rule Hazard Typ i siła potencjalnie szkodliwego zjawiska.
Główna figura: dlaczego to samo zagrożenie daje różne straty
Dlaczego dwa państwa mają różne skutki
To samo zagrożenie Trzęsienie o tej samej sile uderza w dwa obszary. Różna ekspozycja Gęstość zaludnienia i wartość majątku w strefie są różne.
Solver geozagrożeń
:solver-geozagrozenia
Zadanie w stylu CKE — oceń ryzyko
Sytuacja: Dwa miasta leżą w tej samej strefie sejsmicznej. Jedno jest gęsto zaludnione, o starej zabudowie i bez ostrzegania; drugie mniejsze, z budownictwem sejsmicznym.
Przykład rozwiązany (styl wiązki CKE)
Treść: Wyjaśnij, dlaczego tsunami jest zwykle zagrożeniem wtórnym. --- Krok 1.
Od pojęcia do odpowiedzi CKE
Pytanie CKE Pojęcie Odpowiedź modelowa „Czy silne zjawisko to zawsze wielka katastrofa? " Ryzyko Nie — decydują też ekspozycja i podatność.
Spróbuj sam — geozagrożenia
Model ryzyka w dwóch miastach :: Dwa miasta leżą w tej samej strefie zagrożenia powodziowego. Pierwsze to gęsto zaludniona dzielnica w dolinie rzeki bez wałów i systemu ostrzegania; drugie to mniejsza miejscowość z wałami, retencją i planem ewakuacji.
Checklist — przed każdym zadaniem o geozagrożeniach
Czy definiuję geozagrożenie jako szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych? Czy klasyfikuję zjawisko wg genezy (procesu)?
Mini-praktyka CKE — przeanalizuj sam
definicja :: Zdefiniuj geozagrożenie. :: Szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych o różnej genezie: geologiczne, meteorologiczne, hydrologiczne, degradacja i cywilizacyjne.
Sprawdź się i przećwicz
sub :: Klasyfikujesz geozagrożenia, rozdzielasz pojęcia i oceniasz ryzyko przez ekspozycję i podatność. Sprawdź, czy ocenisz ryzyko w wiązce CKE.
Najczęstsze pytania
Czy silne zjawisko zawsze oznacza wielką katastrofę? :: Nie, decydują także ekspozycja i podatność obszaru.
Powtórka w 30 sekund
To zapamiętaj przed zadaniami CKE Geneza :: geologiczne, meteo, hydro, degradacja, cywilizacyjne Model ryzyka :: R = Z × P × E (zależność, nie zawsze wzór) Zagrożenie :: możliwość; katastrofa :: realne straty Klęska żywiołowa :: ludność i mienie Katastrofa …
Kluczowe pojęcia
Geozagrożenie :: Szeroki zestaw zagrożeń środowiskowych o różnej genezie. Hazard :: Typ i siła potencjalnie szkodliwego zjawiska.
Częste błędy
Ocena strat tylko po sile zjawiska. :: Decydują też ekspozycja i podatność.
Źródła, format CKE i materiały ZPE
men :: Geografia — zakres rozszerzony (geozagrożenia i ryzyko). Uczeń klasyfikuje zagrożenia wg genezy i ocenia ryzyko przez ekspozycję i podatność.
W tej lekcji
MATURA / CKE
ŹRÓDŁA GEO
DEFINICJE
FIGURA 2
ZADANIE CKE
SPRAWDŹ SIĘ
BŁĘDY