Osadnictwo i urbanizacja: wskaźnik urbanizacji Wu = ludność miejska ÷ ludność ogółem × 100% opisuje POZIOM demograficzny urbanizacji — nie tempo, fazę ani jakość infrastruktury. Typy wsi (ulicówka wzdłuż drogi, owalnica wokół placu-nawsia, wielodrożnica nieregularna) rozpoznawaj z układu CAŁEJ zabudowy i dróg, nie z jednej cechy. Fazy urbanizacji to model uproszczony — miasta przechodzą je w różnym tempie lub równolegle; industrializacja to częsty historyczny motor, nie obowiązkowa faza. Dezurbanizacja to dekoncentracja poza obszar metropolitalny (nie tylko na wieś); reurbanizacja to szeroka odnowa centrum (gentryfikacja bywa jej skutkiem, nie synonimem); suburbanizacja obejmuje ludność, zabudowę i funkcje. Aglomeracja monocentryczna ma jeden rdzeń, policentryczna/konurbacja kilka równorzędnych. Model Christallera (próg i zasięg usług) jest idealizacją. Dane z rokiem i źródłem (udział ludności miejskiej w Polsce ok. 60% wg GUS, 2024); progi to skala dydaktyczna.