Wektor w układzie współrzędnych to para [x, y]. Wektor AB liczymy jako koniec minus początek: AB = [x_B − x_A, y_B − y_A], a jego długość |AB| = √((x_B − x_A)² + (y_B − y_A)²). Uwaga: AB ≠ BA. Wektory są współliniowe, gdy jeden jest wielokrotnością drugiego.

Wektory to wygodny język geometrii analitycznej: opisują przesunięcia, kierunki i siły jako pary liczb. Zamiast rysować, liczysz na współrzędnych. Na rozszerzeniu wracają przy środku odcinka, przesunięciu figury o wektor, badaniu współliniowości punktów i w zadaniach z parametrem. Dobrze opanowany rachunek wektorowy skraca wiele zadań maturalnych.
Słownictwo
Wektor w układzie współrzędnych to para liczb — jego współrzędne: pierwsza mówi, o ile przesuwamy się w poziomie, druga — w pionie.
Wektor między punktami i liczymy zawsze tak samo — koniec minus początek:
Zwrot ma znaczenie (czyli kolejność punktów): , bo — ten sam odcinek i ten sam kierunek, ale przeciwny zwrot.
Długość (moduł) wektora to odległość jego końców:
Wektor to nie punkt. Punkt ma położenie, wektor ma przesunięcie: kierunek, zwrot i długość. Ta sama para liczb, inne znaczenie.
| Punkt | Wektor | |
|---|---|---|
| Co opisuje | położenie w układzie | przesunięcie: kierunek, zwrot, długość |
| Zapis | nawias okrągły | nawias kwadratowy |
| Z dwóch punktów | — |
zawsze koniec minus początek
Zapisz współrzędne
A = (x_A • y_A) oraz B = (x_B • y_B)
Odejmij koniec − początek
AB = [x_B − x_A • y_B − y_A]
Policz długość lub działanie
długość = √((x_B − x_A)² + (y_B − y_A)²); działania po współrzędnych
Sprawdź kierunek
AB ≠ BA — koniec minus początek • nigdy odwrotnie
Pamiętaj: Najczęstszy błąd to odjąć początek minus koniec. Zawsze: współrzędne końca minus współrzędne początku.
![Trzy etapy — po lewej punkty A i B w układzie współrzędnych, w środku strzałka wektora AB od A do B, po prawej karta ze wzorem [x_B−x_A, y_B−y_A] oraz wzorem na długość](/images/lessons/figures/MAT_3_2_6_wektor_od_punktow_do_przesuniecia_1000x750.webp)
Co zauważyć: Koniec minus początek: AB = [x_B−x_A, y_B−y_A]. Zwrot: od A do B. Długość: liczba jednostek przesunięcia.
Słownictwo
Dla niezerowych wektorów proporcjonalność oznacza ten sam (dla ) lub przeciwny (dla ) zwrot. Warunek z wyznacznikiem jest wygodniejszy, bo nie wymaga dzielenia i działa również wtedy, gdy któraś współrzędna jest zerem.
Działania na wektorach w skrócie:
| Działanie | Wynik |
|---|---|
| Suma | |
| Różnica | |
| Mnożenie przez | |
| Długość |
Przykład
Dane: A=(1,\ 2) , B=(4,\ 6) . Wektor \vec{AB} : \vec{AB} = [\,4-1,\ \ 6-2\,] = [3,\ 4] Długość: \vec{AB} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9+16} = \sqrt{25} = 5 Mnożenie przez skalar: 2\vec{AB}=[6,\ 8] , a (-1)\vec{AB}=[-3,\ -4]=\vec{BA} .
Przesunięcie punktu P=(x,\ y) o wektor \vec{u}=[a,\ b] daje nowy punkt — dodajesz współrzędne wektora do współrzędnych punktu: P'=P+\vec{u}=(x+a,\ \ y+b) Przykład. Punkt P=(2,\ -1) przesunięty o \vec{u}=[3,\ 5] : P'=(2+3,\ -1+5)=(5,\ 4) .
- \vec{AB} liczone jako A-B . Wektor to koniec minus początek; zła kolejność daje wektor przeciwny \vec{BA}=-\vec{AB} .
Na rozszerzeniu wektory pojawiają się przy środku odcinka, przesunięciu figury o wektor, badaniu współliniowości trzech punktów (czy \vec{AB} i \vec{AC} są współliniowe) oraz w zadaniach z parametrem. Schemat działania: zapisz współrzędne → policz wektory …
Wektor [x, y]
Para liczb opisująca przesunięcie: x w poziomie, y w pionie. To NIE punkt, lecz kierunek wraz z długością.
Wektor AB z punktów
AB = [x_B − x_A, y_B − y_A] — współrzędne końca minus współrzędne początku. AB ≠ BA, bo BA = −AB.
Długość wektora
|AB| = √((x_B − x_A)² + (y_B − y_A)²) — pierwiastek z sumy kwadratów różnic współrzędnych.
Mnożenie przez skalar
k·[u1, u2] = [k·u1, k·u2]; zmienia długość k razy, a dla k < 0 odwraca zwrot wektora.
Współliniowość wektorów
u i v są współliniowe (równoległe), gdy istnieje k takie, że v = k·u; równoważnie u1·v2 − u2·v1 = 0.
Materiały ZPE
6 materiały