Leśmian: Dusiołek, neologizmy i niesamowitość

Bolesław Leśmian jest jednym z tych poetów, których łatwo uznać za poetów trudnych i osobnych, a przez to zniechęcić się już przy pierwszym kontakcie. To błąd. Jego dziwność ma sens. Leśmian pokazuje świat, w którym granica między realnym i nierealnym jest bardzo cienka. Człowiek może iść przez wieś, spotkać fantastyczną istotę, pokłócić się z Bogiem, przestraszyć się własnego ciała albo poczuć, że nie ma prostego miejsca w świecie.

W jego poezji często pojawia się natura, ludowość, baśń i groza. Ale nie jest to bajka dla dzieci. To raczej baśń dla kogoś, kto zaczyna rozumieć, że świat nie jest uporządkowany jak szkolna definicja. Czasem jest śmieszny, czasem okrutny, czasem absurdalny, a czasem tak tajemniczy, że zwykłe słowa nie wystarczają.

U Leśmiana fantastyka nie ucieka od rzeczywistości. Ona pokazuje, że rzeczywistość sama bywa niesamowita.

Neologizm to nowe słowo. U Leśmiana nie jest to sztuczka językowa. Neologizm działa jak nowy przedmiot w grze: od razu zmienia reguły świata. Gdy poeta tworzy nowe słowo, sugeruje, że istnieje zjawisko, którego zwykły język nie obejmuje.

Leśmianowskie neologizmy często brzmią tak, jakby pochodziły z języka ludowego, dziecięcego, magicznego albo bardzo cielesnego. Dzięki temu świat wiersza wydaje się żywy i ruchomy. Nie jest opisany z zewnątrz. On powstaje w języku.

Konkretne przykłady widać już w samym utworze: „Dusiołek” (od „dusić” — istota, która dusi i przygniata) oraz „Bajdała” (od „bajać” — gaduła, prostaczek). Poza utworem znany jest np. „znikomek” — ktoś ledwie istniejący, na granicy bytu.