Rozpoznawanie związków przyczynowo-skutkowych w tekstach to kluczowa umiejętność maturalna. W mówieniu — formułowanie logicznych wniosków i udzielanie rad w dyskusji o sukcesie.

Na maturze często trzeba wyjaśnić, dlaczego coś się stało, jaki był skutek i co ktoś powinien zrobić. Punkt zdobywasz wtedy, gdy odwołujesz się do danych z tekstu, a nie piszesz ogólników.
Słabo: The customer was angry. → Dobrze: The customer was angry because the product was damaged, so she wanted a refund.
Rozbij tekst na cztery kroki rozumowania
Cause = co się stało; Effect = skutek; Inference = wniosek; Advice = co zrobić.
"She returned the phone because it was broken."
because + zdanie; because of / due to + rzeczownik.
"The product was faulty, so the customer asked for a refund."
so / as a result łączą skutek.
"This means that the customer was not satisfied."
wniosek na podstawie tekstu.
We can infer that the customer was unhappy because the delivery was late. The customer should contact the shop because the product is faulty.
Uwaga
Przykład
Słownictwo
Przeczytaj pytania, a potem posłuchaj i wybierz właściwą odpowiedź.
What is Leo's problem? a) He lost his phone. · b) His new headphones do not work. · c) He forgot his homework.
What does Maya advise him to do? a) ignore the problem · b) contact customer service · c) buy another pair immediately
What did Leo learn from the situation? a) to check reviews before buying expensive things online · b) to stop using headphones · c) to avoid online lessons
Uzupełnij tabelę informacjami z nagrania:
| Step | Information from the audio |
|---|---|
| Cause | … |
| Effect | … |
| Evidence | … |
| Inference | … |
| Advice | … |
Uwaga
Uzupełnij zdania słowami z nagrania: because, so, as a result, that means:
Znajdź angielskie odpowiedniki z nagrania:
Wybierz najlepszy wniosek:
Sytuacja: Leo charged the headphones for two hours, but the left headphone is still silent.
Najlepszy wniosek: a) Leo probably forgot to buy headphones. b) The headphones are probably faulty. c) Leo should stop learning online.
Odpowiedz w 2–3 zdaniach: What should Leo do and why?
Wyjaśnij problem i daj poradę. Powiedz lub napisz 5–6 zdań. Użyj: 1 łącznika przyczyny (because / due to) · 1 łącznika skutku (so / as a result) · 1 zwrotu wnioskowania (This means that… / We can infer that…) · 1 porady (should / ought to / the best solution is…). Możesz zacząć: "The problem is that…" / "This happened because…" / "As a result,…" / "The customer should…"
Text detail → problem → advice → reason → final answer
Text detail
The shoes are too small.
Problem
wrong size
Advice
exchange them
Reason
because they cannot be worn comfortably
Final answer
The customer should exchange the shoes because they are too small.
Pamiętaj: Drugi przykład: The service was slow → poor customer service → make a complaint → because the customer paid for the service.
Zamień szczegół z tekstu w poradę
Szczegół → zależność → pełna, uprzejma odpowiedź z poradą.
Uwaga
Uwaga
Zadanie 1 — reakcja językowa
Your English friend says: I bought a jacket online, but it arrived damaged. Respond in English. Explain what they should do and why.
Zadanie 2 — speaking
Say whether online shops should always give refunds for damaged products. Give one reason.
Słownictwo
| Termin | Definicja |
|---|---|
| cause | Przyczyna: dlaczego coś się dzieje. |
| effect | Skutek: co się dzieje w efekcie. |
| inference | Wniosek wyciągnięty z tekstu (nie podany wprost). |
| advice | Porada. |
| cause marker | Znacznik przyczyny (because, since, due to). |
| effect marker | Znacznik skutku (so, therefore, as a result). |
| because | „Ponieważ" — wprowadza przyczynę. |
| so | „Więc / dlatego" — wprowadza skutek. |
| therefore | „Dlatego / w związku z tym" — formalny skutek. |
| as a result | „W rezultacie" — wprowadza skutek. |
| due to | „Z powodu" — przed rzeczownikiem (due to the delay). |
| since | „Ponieważ / skoro" — wprowadza przyczynę. |
| it can be inferred that | „Można wywnioskować, że…" — sygnał wniosku. |
| this means that | „To oznacza, że…" — łączy fakt z interpretacją. |
| should | Porada: powinieneś. |
| can | Możliwość / propozycja rozwiązania. |
| ought to | Porada (jak should), nieco formalniejsza. |
| PEEL structure | Struktura akapitu: Point–Evidence–Explain–Link. |
| customer service | Obsługa klienta. |
| refund / exchange | Zwrot pieniędzy / wymiana towaru. |
Utrwal materiał i sprawdź się — wybierz następny krok
Nauka języków
modułĆwicz słownictwo, zwroty i komunikację w module Nauka języków.
Otwórz naukę językówSprawdzian
15–30 minSprawdź materiał z lekcji lub działu: vocabulary, grammar i krótkie odpowiedzi.
Zrób sprawdzianMatura próbna
pełny arkuszPrzejdź do pełnej matury próbnej z angielskiego w formacie arkusza CKE.
Otwórz maturę próbnąCzęste błędy
"nie łącz because i so w jednym prostym zdaniu."
"po because daj pełne zdanie."
"przyczyna musi logicznie wyjaśniać skutek."
"po should czasownik bez to."
"refund jako rzeczownik: ask for a refund."
"w opisie przeszłej sytuacji użyj Past Simple."
Język angielski — poziom A2/B1. Zakres: rozumienie tekstów, wyszukiwanie informacji, reagowanie ustne i pisemne.
Typowe użycie: pytania do tekstu, prawda/fałsz, dobieranie nagłówków, wypowiedź ustna do zdjęcia na poziomie A2/B1.
Źródła: MEN — podstawa programowa języka obcego nowożytnego; CKE — informator maturalny i arkusze egzaminacyjne; ZPE — materiały interaktywne dopasowane do tematu lekcji.
W tej lekcji
READING
Na końcu lekcji czeka na Ciebie: