Reading & Speaking: argumenty etyczne i debata o pomocy
Ocenianie argumentów etycznych na C1 wymaga rozróżnienia między różnymi teoriami etycznymi i rozpoznania, z której z nich argument wywodzi swą siłę. W mówieniu — kompleksowa debata o skuteczności pomocy.
Po tej lekcji będziesz umieć
- rozpoznawać główne tradycje etyczne w argumentach o pomocy: consequentialism, deontology, virtue ethics i care ethics,
- odróżniać argument oparty na skutkach od argumentu o obowiązku, charakterze lub relacji,
- analizować claim → ethical lens → evidence → objection → response,
- wskazać, z jakiej tradycji etycznej pochodzi argument i jakie ma ograniczenia,
- budować wyważoną odpowiedź C1 w debacie o pomocy, filantropii, obowiązku moralnym i skuteczności działań,
- używać języka debaty etycznej: moral obligation, aggregate welfare, impartial obligation, alleviate suffering, qualified judgement.
Słownictwo
Wstęp
In a C1 ethical debate, you do not only say whether helping is good. You explain which ethical lens the argument uses, what it values, what it overlooks and how you respond.
Pytanie kluczowe: Is helping others a matter of outcomes, duty, character or care?
| Poziom | Co potrafisz |
|---|---|
| B2 | identify main ethical arguments; say whether you agree or disagree |
| B2+ | explain the reasoning behind a position; add an objection and a response |
| C1 | identify the ethical tradition; show its value and limits; build a qualified judgement using multiple lenses |
Słownictwo
Technika czytania — rozróżnianie teorii etycznych w argumentach
Recognising the ethical tradition helps you understand why the argument sounds persuasive and where its limits are.
| Tradycja | Pytanie kluczowe | Przykładowy argument |
|---|---|---|
| Consequentialism | Which action produces the best outcomes? | We should fund interventions that save the most lives per dollar. |
| Deontology | What duty or rule applies, regardless of outcomes? | We have a duty to help people in need, regardless of how much it costs. |
| Virtue ethics | What kind of person should I be? | A generous person does not ignore suffering when they can help. |
| Care ethics | Who is vulnerable, and what relationship do we have with them? | We owe more to our own community than to distant strangers. |
Słownictwo
Ethical traditions — reading transfer table
Tradition Core question Typical language What to watch for ----------- ------------- ----------------- ------------------ Consequentialism Which action produces the best outcomes? reduce suffering, maximise welfare, effective use of resources May overlook …
Słownictwo
Reading task — dopasuj argument do tradycji
Przeczytaj każde zdanie i rozpoznaj tradycję etyczną. Sprawdź modelowe odpowiedzi.
Uwaga
Po wysłuchaniu — sprawdź rozumienie
Słownictwo
Debata: pomoc i rozwój
Position Argument Objection Stronger C1 response ---------- ---------- ----------- --------------------- Aid works Evidence-based interventions can reduce mortality and disease. Aid may create dependency.
Słownictwo
Wyrażenia C1 — ethical evaluation
Function Phrase ---------- -------- Identify tradition This argument is essentially consequentialist in character. Define framework From a deontological perspective, the issue is one of duty rather than outcome.
Przykład
Position scale — z przykładami
Position Sentence starter ---------- ----------------- strongly agree I strongly agree, especially if the argument is understood in consequentialist terms. partly agree I partly agree, but only within limits.
Wzorzec
Model answer C1
Question: Do wealthy individuals have a moral obligation to donate significant portions of their income to effective charities? The argument has considerable force from a consequentialist perspective.
Słownictwo
Od etycznej tradycji do odpowiedzi egzaminacyjnej
Ethical lens / signal Interpretation C1 exam answer ---------------------- --------------- ---------------- consequentialism outcomes matter most From a consequentialist perspective, aid is justified if it significantly reduces suffering. deontology duty a…
Uwaga
Mini-praktyka CKE-style
Słownictwo
Kluczowe pojęcia
Termin Definicja --- --- consequentialism Teoria etyczna oceniająca działanie przede wszystkim przez jego skutki. deontology Teoria etyczna oparta na obowiązkach, zasadach i regułach, niezależnie od samych konsekwencji.
Checklist przed maturą
Sprawdź gotowość
Częste błędy
Częste błędy
Źródła, format CKE i materiały ZPE
W tej lekcji
SŁOWNICTWO
- 2Wstęp
- 3Technika czytania — rozróżnianie teorii etycznych w argumentach
- 4Ethical traditions — reading transfer table
- 5Reading task — dopasuj argument do tradycji
- 6Po wysłuchaniu — sprawdź rozumienie
- 7Debata: pomoc i rozwój
- 8Wyrażenia C1 — ethical evaluation
- 9Speaking frame — premium
- 10Position scale — z przykładami
- 11Model answer C1
- 12Od etycznej tradycji do odpowiedzi egzaminacyjnej
- 13Mini-praktyka CKE-style
Na końcu lekcji czeka na Ciebie: