NexTutor
Dział BIO.3.5Odporność nieswoista — bariery, fagocytoza i stan zapalny
BIO.3.5.1

Odporność nieswoista — bariery, fagocytoza i stan zapalny

Odporność nieswoista działa szybko i ogólnie: zatrzymuje patogeny barierami, usuwa je przez fagocytozę oraz uruchamia stan zapalny, gorączkę, interferony i dopełniacz — bez pamięci immunologicznej.

Odporność nieswoistaBariery i fagocytozaStan zapalny i interferonyCKE: element → mechanizm → skutek⏱ ~40 min
⏱ ~40 min
Odporność nieswoista: bariery, fagocytoza i stan zapalny
1

Po tej lekcji będziesz umieć

1

Odróżnić odporność nieswoistą od swoistej

szybka, ogólna, bez pamięci

2

Wskazać bariery ochronne

fizyczne, chemiczne, biologiczne

3

Opisać etapy fagocytozy

rozpoznanie → trawienie

4

Wyjaśnić stan zapalny i reakcje humoralne

zapalenie, gorączka, interferony, dopełniacz

2

Po co Ci to na maturze?

Odporność nieswoista (wrodzona) to Twoja pierwsza i najszybsza obrona. Działa OD RAZU, OGÓLNIE (na wiele różnych patogenów) i BEZ pamięci immunologicznej. CKE lubi pytać o mechanizm: co uruchamia reakcję → jaki element działa → jaki jest skutek dla patogenu lub tkanki.

Prowadź myśl: bodziec → element odporności nieswoistej → mechanizm → skutek.
3

Nieswoista czy swoista? Kluczowe rozróżnienie

Nieswoista (wrodzona)

Działa OD RAZU, na wiele patogenów naraz; NIE tworzy pamięci; gotowa od urodzenia.

szybka, ogólna

Swoista (nabyta)

Rozwija się wolniej; celuje w KONKRETNY antygen; TWORZY pamięć immunologiczną (limfocyty).

precyzyjna, z pamięcią

Uwaga

„Nieswoista" NIE znaczy „słaba". Jest szybka i konieczna, ZANIM rozwinie się odpowiedź swoista. I uwaga: to NIE tylko bariery — fagocytoza, stan zapalny, gorączka, interferony i dopełniacz też należą do odporności nieswoistej.

4

Trzy poziomy odporności nieswoistej

Bariery :: skóra, śluz i rzęski, kwaśne pH, lizozym, mikrobiota — zatrzymują patogen przy wejściu Komórki żerne :: makrofagi i neutrofile pochłaniają i trawią drobnoustroje (fagocytoza) Reakcje i białka :: stan zapalny, gorączka, interferony, dopełniacz — o…

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
5

Bariery ochronne — pierwsza linia

(green) Skóra :: Ciągły naskórek + keratyna + kwaśne pH utrudniają przyczepianie i wnikanie drobnoustrojów. :: fizyczno-chemiczna (blue) Śluz i rzęski :: Śluz wiąże pyły i drobnoustroje, rzęski przesuwają go ku gardłu → usunięcie z dróg oddechowych.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
6

Fagocytoza — pochłonąć i strawić

Rozpoznanie :: makrofag lub neutrofil rozpoznaje obcą cząstkę Pochłonięcie :: komórka otacza patogen błoną i wciąga go do wnętrza Trawienie :: patogen trafia do pęcherzyka z enzymami i zostaje strawiony Usunięcie i sygnał :: komórka usuwa resztki i może wyd…

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
7

Stan zapalny — lokalny alarm organizmu

Bodziec :: uszkodzenie tkanki lub wejście patogenu → uwolnienie mediatorów zapalenia Naczynia :: rozszerzenie naczyń (↑ przepływ krwi) i wzrost przepuszczalności ich ścian Objawy :: zaczerwienienie i ocieplenie (więcej krwi) + obrzęk i ból (osocze i ucisk) …

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
8

Gorączka, interferony i dopełniacz

(amber) Gorączka :: Substancje pirogenne podnoszą nastawę termoregulacji → wyższa temperatura utrudnia namnażanie części patogenów i wzmacnia obronę. Bardzo wysoka/długa jest groźna.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
9

Jak CKE pyta o odporność nieswoistą?

(blue) Rozpoznaj mechanizm :: Wskaż, czy działa bariera, fagocytoza, zapalenie, interferony czy dopełniacz. :: identyfikacja (green) Porównaj :: Nieswoista vs swoista — szybkość, swoistość, pamięć.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
10

Jak pisać odpowiedź, żeby dostać punkt?

:rule NIE: „odporność działa". TAK: „makrofag pochłania patogen i trawi go enzymami w pęcherzyku, dlatego liczba drobnoustrojów spada".

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
11

Sprawdź się przed odpowiedzią

Czy reakcja jest szybka i ogólna (nieswoista), czy celowana (swoista)? Czy wymaga wcześniejszego kontaktu z antygenem?

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
12

Rozpoznaj mechanizm szybkiej obrony organizmu

sub :: Na maturze połącz element odporności z mechanizmem: bariera zatrzymuje, fagocyt pochłania, zapalenie sprowadza komórki, interferony ograniczają wirusy. sprawdzian :: Szybki test: bariery, fagocytoza, zapalenie, interferony, dopełniacz.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
13

Mini-zadanie w stylu CKE

Po długiej antybiotykoterapii u pacjenta wzrosło ryzyko zakażeń jelitowych. W badaniu stwierdzono zmniejszenie liczebności naturalnej mikrobioty jelitowej.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
14

Najczęstsze pułapki CKE

Odporność nieswoista działa dopiero po drugim kontakcie. :: Działa OD RAZU, także przy pierwszym kontakcie.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
15

Powtórka w 30 sekund

Nieswoista :: od razu, ogólnie, bez pamięci Bariery :: skóra, śluz, pH, lizozym, mikrobiota Fagocyty :: pochłaniają i trawią Zapalenie :: sprowadza komórki obronne Interferony :: ograniczają wirusy Dopełniacz :: białka wspierają niszczenie

Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Materiały ZPE

4 materiały
Źródła:MEN Podstawa programowa biologii — zakres rozszerzonyCKE Informator maturalny: biologiaZPE: Odporność organizmu człowieka