Neuron przewodzi informację jako impuls elektryczny (depolaryzacja Na⁺, repolaryzacja K⁺), a synapsa chemiczna zamienia go na sygnał chemiczny: Ca²⁺ uwalnia neuroprzekaźnik, który działa na receptor błony postsynaptycznej.

Opisać budowę neuronu i kierunek informacji
dendryty → akson → synapsa
Wyjaśnić depolaryzację i repolaryzację
Na+ do środka, K+ na zewnątrz
Wyjaśnić przewodzenie skokowe
mielina + przewężenia Ranviera
Opisać synapsę chemiczną
impuls → neuroprzekaźnik → receptor
Impuls nerwowy to NIE „substancja płynąca w neuronie" — to FALA zmian potencjału elektrycznego błony. A synapsa zamienia sygnał elektryczny na chemiczny. CKE daje schemat neuronu, wykres potencjału albo opis toksyny i pyta o mechanizm.
Dendryty
Ciało komórki
Akson
Zakończenia synaptyczne
Uwaga
Impuls nerwowy ≠ neuroprzekaźnik. Impuls to zmiana potencjału błony wzdłuż neuronu. Neuroprzekaźnik to cząsteczka chemiczna działająca w synapsie. Nie myl też dendrytów (odbierają) z aksonem (przewodzi).
:idea W spoczynku jony Na⁺ i K⁺ są nierówno rozłożone po obu stronach błony, a wnętrze neuronu jest bardziej UJEMNE niż otoczenie. To potencjał spoczynkowy — neuron jest „gotowy do wystrzału".
Depolaryzacja :: Bodziec progowy → otwierają się kanały Na⁺ → Na⁺ NAPŁYWA do neuronu → wnętrze staje się dodatnie. :: Na⁺ do środka Repolaryzacja :: Kanały Na⁺ się zamykają, otwierają się kanały K⁺ → K⁺ WYPŁYWA z neuronu → powrót do spoczynku.
Bez mieliny (ciągłe) :: Depolaryzacja pobudza kolejny odcinek błony — fala przesuwa się powoli, odcinek po odcinku. Z mieliną (skokowe) :: Osłonka mielinowa izoluje akson; depolaryzacja zachodzi głównie w przewężeniach Ranviera → impuls „przeskakuje" → SZY…
Impuls dociera :: potencjał czynnościowy dochodzi do zakończenia aksonu Napływ Ca²⁺ :: otwierają się kanały wapniowe, Ca²⁺ wchodzi do zakończenia Uwolnienie :: pęcherzyki synaptyczne uwalniają neuroprzekaźnik do szczeliny Receptor :: neuroprzekaźnik dyfundu…
:rule Po zadziałaniu neuroprzekaźnik MUSI zostać usunięty ze szczeliny: przez rozkład enzymatyczny, wychwyt zwrotny lub dyfuzję. Inaczej receptory byłyby pobudzane bez końca.
(blue) Schemat neuronu :: Wskaż dendryty, ciało, akson, zakończenia i kierunek. :: budowa (amber) Wykres potencjału :: Rozpoznaj depolaryzację (Na⁺) i repolaryzację (K⁺).
:rule NIE: „układ nerwowy przestanie działać". TAK: „blokada receptora uniemożliwia związanie neuroprzekaźnika, więc nie powstaje potencjał postsynaptyczny i sygnał nie zostaje przekazany".
Czy problem dotyczy AKSONU (impuls) czy SYNAPSY (przekazanie)? Jaki jon i w którą stronę: Na⁺ do środka (depolaryzacja), K⁺ na zewnątrz (repolaryzacja)?
sub :: Na maturze połącz strukturę z mechanizmem: dendryty odbierają, akson przewodzi, Na⁺/K⁺ zmieniają potencjał, neuroprzekaźnik działa na receptor. sprawdzian :: Szybki test: neuron, depolaryzacja, synapsa, neuroprzekaźnik.
Substancja X blokuje receptory dla neuroprzekaźnika na błonie postsynaptycznej. Impuls dociera prawidłowo do zakończenia aksonu, a neuroprzekaźnik zostaje uwolniony do szczeliny synaptycznej.
Impuls nerwowy to substancja płynąca w neuronie. :: To fala zmian potencjału elektrycznego błony.
Kierunek :: dendryty → ciało → akson → synapsa Impuls :: zmiana potencjału błony Depolaryzacja :: Na⁺ do środka Repolaryzacja :: K⁺ na zewnątrz Mielina :: przewodzenie skokowe (szybsze) Synapsa :: Ca²⁺ → neuroprzekaźnik → receptor
Materiały ZPE
4 materiałyW tej lekcji
Teoria
Zadanie
Źródła