NexTutor
Dział BIO.M.10Różnorodność biologiczna — zagrożenia i ochrona w zadaniach
BIO.M.10.3

Różnorodność biologiczna — zagrożenia i ochrona w zadaniach

Naucz się rozpoznawać poziomy bioróżnorodności, wyjaśniać mechanizm zagrożeń i dobierać realne metody ochrony do problemu.

Bioróżnorodność CKEZagrożenie → ochronaIn situ i ex situFragmentacja siedlisk⏱ ~45 min
⏱ ~45 min
Różnorodność biologiczna — zagrożenia i ochrona w zadaniach
1

Po tej lekcji będziesz umieć

1

Odróżnić różnorodność genetyczną, gatunkową i ekosystemową

poziomy

2

Wyjaśnić mechanizm zagrożenia (nie „człowiek niszczy")

zagrożenia

3

Odróżnić gatunek obcy od inwazyjnego

pojęcia

4

Odróżnić ochronę bierną/czynną oraz in situ/ex situ

ochrona

5

Dobrać metodę ochrony do konkretnego zagrożenia

dobór metody

2

Po co Ci różnorodność biologiczna na maturze?

Bioróżnorodność to nie tylko lista gatunków. To stabilność populacji, odporność ekosystemów i pula genów pozwalająca reagować na zmiany środowiska. Na maturze wraca w zadaniach o ochronie, gatunkach inwazyjnych, fragmentacji siedlisk i zmianach klimatu.

Im większa różnorodność biologiczna, tym zwykle większa odporność ekosystemu na zaburzenia.

To nie znaczy, że bogaty ekosystem jest niezniszczalny — ma po prostu więcej powiązań, alternatywnych zależności i większą pulę genetyczną.

3

Główna zasada: poziom → zagrożenie → mechanizm → ochrona

Zapamiętaj

CKE punktuje KONKRET: nazwij poziom różnorodności i zagrożenie, wyjaśnij mechanizm skutku, dobierz metodę ochrony i uzasadnij. Ogólnik „trzeba chronić przyrodę" nie punktuje.

4

Trzy poziomy różnorodności biologicznej

Genetyczna :: zmienność genów/alleli w obrębie jednego gatunku — umożliwia adaptację Gatunkowa :: liczba i udział różnych gatunków — wpływa na stabilność sieci zależności Ekosystemowa :: różnorodność siedlisk i ekosystemów — zwiększa liczbę nisz :warn Bioró…

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
5

Dlaczego różnorodność genetyczna zwiększa odporność?

Różne allele w populacji oznaczają, że osobniki różnie reagują na patogen albo zmianę środowiska. :rule Mała różnorodność genetyczna = wielu osobników ma tę samą słabość.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
6

Zagrożenia: nazwij mechanizm, nie „człowiek niszczy"

W odpowiedzi maturalnej bądź precyzyjny — zamiast „działalność człowieka szkodzi" nazwij konkretny mechanizm. Utrata i fragmentacja siedlisk :: podział siedliska → izolacja populacji Zanieczyszczenia :: spadek przeżywalności organizmów wód/gleby/powietrza …

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
7

Fragmentacja siedlisk — kluczowy mechanizm

Jeden duży las pocięty drogami i zabudową na małe płaty to nie tylko „mniej lasu". :key Fragmentacja: duże siedlisko → małe, izolowane płaty → mniejszy przepływ genów → większe ryzyko chowu wsobnego i losowego wymierania małych populacji.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
8

Gatunki inwazyjne — kiedy obcy staje się problemem

Gatunek obcy :: Gatunek spoza naturalnego zasięgu — sam w sobie nie zawsze szkodliwy. :: nie zawsze problem Gatunek inwazyjny :: Gatunek obcy, który ROZPRZESTRZENIA SIĘ i szkodzi rodzimym gatunkom/ekosystemowi (konkurencja, drapieżnictwo, choroby); często …

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
9

Ochrona: bierna, czynna, in situ, ex situ

Ochrona bierna :: Świadome OGRANICZENIE ingerencji — pozostawienie obszaru procesom naturalnym (np. las bez wycinki).

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
10

Jak dobrać metodę ochrony do zagrożenia?

Metoda musi odpowiadać MECHANIZMOWI zagrożenia. :rule Zarastanie muraw → koszenie/wypas.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
11

Jak formułować odpowiedź o ochronie?

Wskaż konkretne zagrożenie (nie „człowiek"). Wyjaśnij mechanizm skutku (co konkretnie spada i dlaczego).

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
12

Częste błędy

Różnorodność to tylko liczba gatunków. :: Obejmuje też poziom genetyczny i ekosystemowy.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
13

Mini-zadanie CKE-style

:key Populacja płazów żyła na dużym mokradle. Po osuszeniu części terenu została podzielona na kilka małych, izolowanych grup, a liczba osobników spadła.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
14

Powtórka w 30 sekund

:idea Trzy poziomy: genetyczna / gatunkowa / ekosystemowa (nie tylko liczba gatunków). Nazwij mechanizm zagrożenia, nie „człowiek niszczy".

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
15

Sprawdź, czy umiesz argumentować ochronę przyrody

sub :: Przećwicz fragmentację siedlisk, gatunki inwazyjne, ochronę czynną, bierną, in situ i ex situ w stylu CKE. sprawdzian :: Szybki test: dobór metody ochrony do zagrożenia.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Materiały ZPE

4 materiały

Materiał z klas 1–4

Skąd znasz ten materiał

Źródła:MEN Podstawa programowa: Biologia zakres rozszerzonyCKE Informator maturalny: biologiaCKE arkusze maturalne: biologiaZPE: Ekologia i różnorodność biologiczna