Naucz się czytać drzewa filogenetyczne, rozpoznawać dowody ewolucji i wyciągać wnioski z danych populacyjnych oraz molekularnych.

Wyjaśnić ewolucję jako zmianę częstości alleli w populacji
podstawa
Odczytać drzewo filogenetyczne: węzeł, gałąź, grupa siostrzana
filogeneza
Odróżnić homologię, analogię, konwergencję i dywergencję
dowody
Wnioskować o pokrewieństwie z danych molekularnych
dane molekularne
Wykonać proste obliczenie częstości alleli (Hardy-Weinberg)
obliczenia
Ewolucjonizm na maturze rzadko polega na recytowaniu biografii Darwina. Częściej dostajesz drzewo filogenetyczne, tabelę cech, dane populacyjne albo wynik badań molekularnych — i masz wyciągnąć wniosek.
Ewolucja to zmiana częstości cech dziedzicznych (alleli) w populacji w kolejnych pokoleniach — nie „celowe doskonalenie się" organizmu.
To zdanie ratuje wiele punktów. „Organizm przystosował się, bo chciał przeżyć" brzmi nienaukowo — dobór nie działa przez intencję.
Zapamiętaj
Ewoluuje POPULACJA w kolejnych pokoleniach. Pojedynczy osobnik się nie „przystosowuje z woli" — po prostu ma cechę korzystną albo nie.
Zmienność dziedziczna :: w populacji są osobniki różniące się cechami Różna przeżywalność i rozród :: osobnik z cechą korzystną w danym środowisku częściej zostawia potomstwo Dziedziczenie :: korzystne allele są przekazywane potomstwu Skutek :: częstość kor…
Słownictwo
Drzewo pokazuje pokrewieństwo ewolucyjne. Nie czytaj go jak drabiny „od gorszego do lepszego" — to mapa rozgałęzień.
:warn Dwa organizmy narysowane OBOK siebie na końcu drzewa nie muszą być najbliżej spokrewnione. Liczy się najbliższy wspólny WĘZEŁ, nie odległość na kartce.
CKE pyta o dowody nie jako suchą listę, tylko przez dane: sekwencje DNA, budowę kończyn, skamieniałości, narządy szczątkowe. Dowody bezpośrednie :: Skamieniałości i formy przejściowe — ślady dawnych organizmów.
Homologia :: wspólne pochodzenie struktury (kończyna kręgowców — ten sam plan budowy, różne funkcje) Analogia :: podobna funkcja, INNE pochodzenie (skrzydło owada i ptaka) Konwergencja :: niezależne upodobnienie w podobnym środowisku (kształt ciała rekina i…
Im większe podobieństwo sekwencji DNA lub białka, tym zwykle bliższe pokrewieństwo — bo od rozdzielenia linii nagromadziło się mniej różnic. :rule W odpowiedzi pisz „większe podobieństwo SUGERUJE/WSKAZUJE na bliższe pokrewieństwo" — nie absolutyzuj.
W zadaniach populacyjnych częstości alleli i genotypów liczysz z równania Hardy'ego-Weinberga. Zaczynasz od tego, co widać — fenotypu recesywnego.
To jest dobór naturalny. :: Osobniki z tą cechą częściej przeżywały i przekazywały allele, więc jej częstość w populacji wzrosła.
Ewoluuje pojedynczy osobnik. :: Ewoluuje populacja w kolejnych pokoleniach.
:key W populacji spełniającej założenia Hardy'ego-Weinberga 16% osobników ma fenotyp recesywny aa. Oblicz częstość allelu recesywnego a i dominującego A.
:idea Ewoluuje populacja, nie osobnik. Dobór zmienia częstości alleli.
sub :: Przećwicz drzewa filogenetyczne, dobór naturalny, homologię, konwergencję i podstawowe obliczenia populacyjne. sprawdzian :: Szybki test: drzewa, dowody, dobór i obliczenia częstości alleli.
Materiały ZPE
4 materiałyMateriał z klas 1–4
Lekcje klasowe z tym materiałem
W tej lekcji
Teoria
Powtórka
Źródła