NexTutor
Dział BIO.M.9Prawo Hardy-Weinberga — zadania obliczeniowe
BIO.M.9.2

Prawo Hardy-Weinberga — zadania obliczeniowe

Naucz się rozpoznawać, czy zadanie pyta o allel, genotyp, fenotyp, nosiciela czy liczbę osobników w populacji.

Hardy-Weinbergp, q i genotypyObliczenia CKEGenetyka populacji⏱ ~45 min
⏱ ~45 min
Prawo Hardy-Weinberga — zadania obliczeniowe
1

Po tej lekcji będziesz umieć

1

Rozpoznać, czy zadanie pyta o allel, genotyp czy fenotyp

rozpoznanie

2

Obliczyć q z częstości fenotypu recesywnego (q2)

podstawa

3

Policzyć nosicieli jako 2pq, nie q

nosiciele

4

Policzyć fenotyp dominujący jako p2 + 2pq, nie samo p2

pułapka

5

Wskazać, który warunek równowagi został złamany

warunki

Uwaga

Po co Ci Hardy-Weinberg?

Prawo Hardy'ego-Weinberga to miejsce, gdzie biologia spotyka matematykę. Wygląda groźnie, ale zadania opierają się na kilku krokach — a większość punktów przepada nie przez rachunki, tylko przez pomylenie allelu z genotypem lub fenotypem.

Dwa równania, które musisz mieć w głowie:

p + q = 1

p2 + 2pq + q2 = 1

To model populacji, w której częstości alleli i genotypów są stałe, jeśli nie działają czynniki ewolucyjne.

3

Mapa: p, q, p², 2pq, q²

Zanim policzysz, ustal piętro: allel, genotyp czy fenotyp.

Mapa Hardy-Weinberga: allele p i q, genotypy p kwadrat, 2pq, q kwadrat, fenotypy dominujący i recesywnyOtwórz figurę w nowej karcie ⤢

p

częstość allelu dominującego

q

częstość allelu recesywnego

p2

częstość homozygot dominujących (AA)

2pq

częstość heterozygot (Aa) — zwykle NOSICIELE

q2

częstość homozygot recesywnych (aa) — fenotyp recesywny

4

Warunki równowagi genetycznej

Prawo działa dla populacji idealnej. Model pozwala sprawdzić, czy coś zaburza równowagę — a złamanie warunku to sygnał, że populacja ewoluuje .

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
5

Najczęstszy schemat: fenotyp recesywny → q²

Najczęstszy typ zadania podaje częstość fenotypu recesywnego. Ujawnia się on tylko u homozygot recesywnych, więc odpowiada q² .

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
6

Zamiana procentów — mikro-ramka

:key Procent ZAWSZE zamień na ułamek dziesiętny: 1% = 0,01 · 4% = 0,04 · 10% = 0,10 · 25% = 0,25. Największa pułapka: „choroba u 1%" to q² = 0,01, więc q = 0,1 (a NIE q = 0,01).

Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Słownictwo

Jak rozpoznać, czego chce zadanie?

Pytanie Czego szukasz? --- --- częstość allelu recesywnego q częstość allelu dominującego p homozygoty dominujące p² heterozygoty / nosiciele 2pq homozygoty recesywne / chorzy (rec.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
8

Fenotyp dominujący: dlaczego p² + 2pq

:key Fenotyp dominujący mają OBIE grupy z allelem A: homozygoty AA (p²) I heterozygoty Aa (2pq). Dlatego częstość fenotypu dominującego = p² + 2pq — nigdy samo p².

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
9

Nosiciele: dlaczego 2pq

Nosiciel choroby recesywnej ma jeden allel prawidłowy i jeden zmutowany — to heterozygota Aa , więc jego częstość to 2pq , a nie q. 💡 Przy q = 0,2: p = 0,8, nosiciele = 2pq = 2 × 0,8 × 0,2 = 0,32 → 32% populacji.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
10

Trzy szybkie warianty

(red) Wariant 1: choroba recesywna u 9% :: Chorzy = aa = q² = 0,09. q = 0,3.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
11

Gdy pytają o LICZBĘ osobników

Częstość to nie zawsze koniec — czasem trzeba pomnożyć przez liczebność populacji. :rule Liczba osobników danego genotypu = częstość × liczebność populacji.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
12

Jak pisać odpowiedź maturalną?

Zapisz krótki tok rozumowania, nie sam wynik — egzaminator musi widzieć, skąd się wziął. :idea Wzór odpowiedzi: „Choroba jest recesywna, więc chorzy = q².

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
13

Częste błędy

1% w obliczeniach to 0,1. :: 1% = 0,01 (procent na ułamek dziesiętny).

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
14

Mini-zadanie CKE-style

:key W populacji w równowadze Hardy'ego-Weinberga fenotyp recesywny występuje u 4% osobników. Oblicz częstość allelu recesywnego, dominującego oraz heterozygot.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
15

Powtórka w 30 sekund

:idea Ustal piętro: allel (p, q), genotyp (p², 2pq, q²), fenotyp. Start od q² (fenotyp recesywny) → q → p = 1 − q.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość
16

Sprawdź, czy umiesz liczyć częstości alleli

sub :: Przećwicz p, q, p², 2pq, q², nosicieli i fenotyp dominujący bez mylenia procentów z ułamkami. sprawdzian :: Szybki test: rozpoznawanie, czego szuka zadanie, i obliczenia.

Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Materiały ZPE

4 materiały
Źródła:MEN Podstawa programowa: Biologia zakres rozszerzonyCKE Informator maturalny: biologiaCKE arkusze maturalne: biologiaZPE: Ewolucjonizm