Amitoza, endomitoza, apoptoza i nekroza
Jak komórka może zwiększać ilość DNA, dzielić jądro nietypowo albo zostać usunięta w sposób kontrolowany lub po uszkodzeniu.
Po tej lekcji będziesz umieć
Odróżnić amitozę od mitozy
podział bez faz i wrzeciona
Wyjaśnić endomitozę
więcej DNA bez pełnego podziału
Opisać apoptozę
zaplanowana śmierć komórki
Odróżnić apoptozę od nekrozy
błona i stan zapalny
Wskazać skutki dla komórki i tkanki
liczba komórek / DNA / uszkodzenie
Rozwiązać zadanie porównawcze
rozpoznanie po skutku
Po co znać nietypowe procesy?
Najczęściej omawia się mitozę i mejozę, ale komórka ma też procesy nietypowe. Amitoza i endomitoza pokazują niestandardowe zachowanie jądra, a apoptoza i nekroza — dwa różne sposoby śmierci komórki.
Cztery procesy — cztery skutki
Amitoza
Bezpośredni podział jądra bez klasycznych faz i typowego wrzeciona. Mniej precyzyjny.
nie główny sposób podziału somatycznych
Endomitoza
DNA powielone bez pełnego podziału komórki → więcej DNA / poliploidia / komórki wielojądrowe.
DNA rośnie, komórek nie
Apoptoza
Kontrolowana śmierć komórki → ciałka apoptotyczne → fagocytoza.
zwykle bez zapalenia
Nekroza
Śmierć po uszkodzeniu → błona pęka, wypływ zawartości → stan zapalny.
uszkodzenie tkanki
Amitoza i endomitoza
Amitoza to bezpośredni podział jądra — bez klasycznych faz mitozy i typowego wrzeciona, więc mniej precyzyjny. Nie jest podstawowym sposobem kontrolowanego podziału komórek somatycznych.
Endomitoza (blisko endoreplikacji) to powielenie DNA bez pełnego podziału komórki:
Zapamiętaj
Mitoza zwykle kończy się DWIEMA komórkami. Endomitoza zwiększa ILOŚĆ DNA (poliploidia / komórka wielojądrowa) BEZ typowego podziału na dwie komórki. Więcej DNA ≠ więcej komórek.
Apoptoza — zaplanowana śmierć komórki
Apoptoza to programowana, kontrolowana śmierć komórki — konieczna, nie „choroba". Komórka kurczy się, DNA zostaje pocięte, a fragmenty tworzą ciałka apoptotyczne otoczone błoną, usuwane przez fagocyty. Zawartość nie wylewa się chaotycznie, więc zwykle nie ma stanu zapalnego.
Nekroza — śmierć po uszkodzeniu
Nekroza to śmierć wskutek uszkodzenia (niedotlenienie, toksyny, oparzenie, uraz). Komórka pęcznieje, błona pęka, zawartość wydostaje się na zewnątrz — co często wywołuje stan zapalny.
Apoptoza
Kontrolowana; błona długo szczelna; ciałka apoptotyczne; zwykle BEZ stanu zapalnego; rozwój i homeostaza.
„sprzątanie"
Nekroza
Skutek uszkodzenia; błona pęka; wypływ zawartości; CZĘSTO stan zapalny; uszkodzenie tkanek.
awaria
Jak rozpoznać proces po opisie?
Powstają dwie komórki potomne?
Więcej DNA bez pełnego podziału?
Podział jądra bez faz i wrzeciona?
Kontrolowany rozpad, ciałka apoptotyczne, bez zapalenia
Błona pęka, wypływ zawartości, stan zapalny
Jak pisać odpowiedź, żeby dostać punkt?
Szybka zasada
Jest to [proces], ponieważ [cecha: kontrola / błona / DNA / stan zapalny], a skutkiem jest [zmiana w komórce lub tkance].
Jest to apoptoza, ponieważ komórka ulega kontrolowanemu rozpadowi na fragmenty otoczone błoną (ciałka apoptotyczne), usuwane przez fagocyty, a proces zwykle nie wywołuje stanu zapalnego.
Sprawdź się przed odpowiedzią
Czy nie napisałeś, że apoptoza zawsze jest chorobą?
Czy przy nekrozie wskazałeś uszkodzenie błony + wypływ zawartości + stan zapalny?
Czy przy apoptozie wspomniałeś ciałka apoptotyczne i brak stanu zapalnego?
Czy odróżniłeś wzrost ilości DNA (endomitoza) od wzrostu liczby komórek?
Czy zaznaczyłeś, że amitoza nie ma klasycznych faz mitozy?
Sprawdź, czy umiesz odróżnić apoptozę, nekrozę i endomitozę
Przećwicz nietypowe procesy komórkowe, skutki dla DNA, błony i tkanek.
Matura próbna z biologii
CKE-style · PRZadania CKE z rozpoznaniem procesu po opisie.
Wypróbuj maturę próbnąMini-zadanie w stylu CKE
W preparacie obserwuje się komórki kurczące się i dzielące na małe pęcherzykowate fragmenty otoczone błoną. Nie obserwuje się reakcji zapalnej.
Polecenie: Podaj proces i uzasadnij.
Jest to apoptoza, ponieważ komórka ulega kontrolowanemu rozpadowi na fragmenty otoczone błoną, które mogą zostać usunięte przez fagocyty, a proces zwykle nie wywołuje stanu zapalnego.
Najczęstsze pułapki CKE
Apoptoza zawsze jest szkodliwa.
Jest potrzebna w rozwoju i homeostazie.
Nekroza jest kontrolowana jak apoptoza.
Zwykle wynika z uszkodzenia i często daje stan zapalny.
Endomitoza zawsze daje dwie komórki potomne.
Zwiększa ilość DNA bez typowego pełnego podziału.
Amitoza to zwykła mitoza.
Nie ma klasycznych faz ani typowego wrzeciona.
Każda śmierć komórki daje stan zapalny.
Apoptoza zwykle nie; nekroza często tak.
Poliploidia oznacza więcej komórek.
Oznacza więcej zestawów chromosomów w komórce.
Powtórka w 30 sekund
Amitoza
podział jądra bez faz
Endomitoza
więcej DNA, nie komórek
Apoptoza
kontrolowana, bez zapalenia
Nekroza
błona pęka, zapalenie
Klucz
rozpoznaj SKUTEK
Materiały ZPE
4 materiałyW tej lekcji
Teoria
Zadanie
Źródła