Chromosomowa teoria dziedziczenia — sprzężenie genów
Geny leżą na chromosomach (mają locus), więc geny tego samego chromosomu są sprzężone i dziedziczą się razem. Crossing-over może je rozdzielić — tym częściej, im dalej leżą. Częstość rekombinacji (rekombinanty/całe potomstwo × 100%) pozwala oszacować odległość genów w cM.
Po tej lekcji będziesz umieć
Wyjaśnić chromosomową teorię dziedziczenia
geny mają locus na chromosomie
Odróżnić geny sprzężone od niesprzężonych
ten sam chromosom vs różne
Odróżnić typy rodzicielskie od rekombinantów
częste vs rzadkie
Obliczyć częstość rekombinacji
rekombinanty / całość × 100%
Po co Ci to na maturze?
Geny NIE zawsze dziedziczą się niezależnie. II prawo Mendla działa dla genów NIESPRZĘŻONYCH. Gdy geny leżą blisko siebie na tym samym chromosomie, dziedziczą się razem (sprzężenie). CKE daje tabelę potomstwa i pyta o typy, częstość rekombinacji i odległość genów.
Chromosomowa teoria dziedziczenia
Zapamiętaj
Geny leżą na CHROMOSOMACH — każdy gen ma stałe miejsce (LOCUS). Geny tego samego chromosomu są ze sobą SPRZĘŻONE i mają tendencję do wspólnego dziedziczenia. II prawo Mendla (niezależne dziedziczenie) działa tylko dla genów na RÓŻNYCH chromosomach lub leżących daleko od siebie.
Sprzężenie i crossing-over
Sprzężenie :: geny na tym samym chromosomie przechodzą zwykle RAZEM do gamety Crossing-over :: w profazie I mejozy chromatydy NIESIOSTRZANE chromosomów homologicznych wymieniają fragmenty Rekombinacja :: crossing-over MIĘDZY genami tworzy nowe kombinacje al…
Odległość genów a rekombinacja
Geny BLISKO siebie :: crossing-over między nimi RZADKI → mało rekombinantów → NISKA częstość rekombinacji. :: mała odległość Geny DALEKO od siebie :: crossing-over między nimi CZĘSTSZY → więcej rekombinantów → WYŻSZA częstość rekombinacji.
Liczenie: częstość rekombinacji z tabeli
Porównaj klasy :: 2 NAJLICZNIEJSZE = typy rodzicielskie; 2 NAJMNIEJSZE = rekombinanty Zsumuj rekombinanty :: dodaj obie rzadsze klasy Podziel przez całość :: częstość = rekombinanty / całe potomstwo × 100% Odczytaj odległość :: wynik w % ≈ odległość w cM :r…
Jak CKE pyta o sprzężenie?
(green) Typy potomstwa :: Rozpoznaj rodzicielskie i rekombinacyjne po liczebności. :: klasy (blue) Częstość rekombinacji :: Policz % z tabeli potomstwa.
Jak pisać odpowiedź, żeby dostać punkt?
:rule NIE: „bo jest crossing-over". TAK: „dwie najliczniejsze klasy to typy rodzicielskie, dwie mniej liczne to rekombinanty; częstość rekombinacji = (rekombinanty / wszystkie osobniki) × 100%, więc można oszacować odległość genów w cM".
Sprawdź się przed odpowiedzią
Czy wskazałeś 2 NAJLICZNIEJSZE klasy jako rodzicielskie? Czy zsumowałeś OBIE klasy rekombinacyjne?
Najpierw typy rodzicielskie, potem rekombinanty
sub :: Na maturze patrz na liczebności potomstwa: największe klasy to zwykle typy rodzicielskie, mniejsze to rekombinanty. sprawdzian :: Szybki test: sprzężenie, crossing-over, częstość rekombinacji, cM.
Mini-zadanie w stylu CKE
W krzyżówce testowej otrzymano potomstwo: AB — 390, ab — 410, Ab — 95, aB — 105 osobników. Polecenie: Oblicz częstość rekombinacji i podaj, czy geny są sprzężone.
Najczęstsze pułapki CKE
Każde dwa geny dziedziczą się niezależnie. :: Geny tego samego chromosomu mogą być SPRZĘŻONE.
Powtórka w 30 sekund
Locus :: stałe miejsce genu na chromosomie Sprzężenie :: geny tego samego chromosomu razem Crossing-over :: profaza I, chromatydy niesiostrzane Rodzicielskie :: najliczniejsze klasy Rekombinanty :: 2 najmniejsze klasy Częstość :: rekombinanty/całość×100% ≈ cM
Materiały ZPE
4 materiałyPowtórka do matury
Ten temat na maturze
W tej lekcji
Teoria
Zadanie
Źródła