Wykres sinusa i cosinusa to powtarzająca się fala: amplituda mówi, jak wysoko i nisko idzie wykres, a okres mówi, co ile wykres się powtarza. W zadaniach najważniejsze jest odczytanie amplitudy, okresu i przesunięć bez paniki przy symbolach π.

Wykresy sinusa i cosinusa wyglądają jak coś do wkucia, ale w praktyce trzeba umieć trzy rzeczy: rozpoznać falę, odczytać jej wysokość (amplitudę) i sprawdzić, co ile się powtarza (okres). To przydaje się w funkcjach okresowych, przekształceniach wykresów i równaniach trygonometrycznych — gdy rozumiesz wykres, łatwiej zobaczysz, czemu ma w jednym okresie dwa rozwiązania. (To temat rozszerzenia.)
Słownictwo
Podstawowe funkcje i mają okres , wartości w i amplitudę . Różni je start:
| Funkcja | Wartość dla | Na wykresie |
|---|---|---|
| startuje w i rośnie | ||
| startuje w |
Dla funkcji (lub ), przy :
| Element | Co oznacza |
|---|---|
| amplituda | |
| okres | |
| przesunięcie pionowe (środek fali ) |
Uwaga o warunkach: zakładamy — dla funkcja jest stała i nie ma sensownego okresu. Amplituda to odległość, więc nigdy nie jest ujemna (dla funkcja też jest stała, bez fali).
Przesunięcia — postać pełna. Gdy występuje też przesunięcie poziome, zapisujemy:
gdzie to przesunięcie poziome, a — pionowe. W zapisie rozwiniętym przesunięcie poziome wynosi .

Co zauważyć: Amplituda = |a|, środek fali = d, okres = 2π/|b|.
Rozpoznaj funkcję
sinus czy cosinus; tangens analizuj osobno
Amplituda
wartość bezwzględna z a (odległość • nieujemna)
Okres
2π dzielone przez wartość bezwzględną b (przy b≠0)
Przesunięcie pionowe
wyraz d daje oś środkową y=d
Przesunięcie poziome
w postaci a·sin(b(x−c)) to c
Zbiór wartości i skrajne
od d − amplituda do d + amplituda
ExamTip. Najpierw okres i amplituda, dopiero potem przesunięcia. Amplituda i środek fali dają zbiór wartości; okres mówi, co ile fala się powtarza.
Przykład
Przykład 1 (sinus/cosinus — pełna analiza). Dana f(x)=2\cos(3x)-1 .
Słownictwo
Tangens zachowuje się inaczej niż sinus i cosinus. Dla y=\operatorname{tg}x : D=\mathbb{R}\setminus\left\{\tfrac{\pi}{2}+k\pi:\ k\in\mathbb{Z}\right\},\qquad T=\pi,\qquad W=\mathbb{R} Tangens nie ma amplitudy (wartości są nieograniczone).
Przykład
- Amplituda mylona z maksimum. Dla y=2\sin x+5 amplituda to 2 , a maksimum to 7 ( \max=d+ a ).
Dostajesz wykres i pytanie o okres, amplitudę albo wzór; albo funkcję typu y=2\sin x-1 i pytanie o zbiór wartości. Schemat: znajdź środek fali ( y=d ) → odległość do maksimum to amplituda → odległość na osi x między powtórzeniami to okres .
Funkcja okresowa
Funkcja, której wartości powtarzają się co stały odstęp na osi x.
Okres
Najmniejszy dodatni odstęp, po którym wykres funkcji się powtarza.
Amplituda
Odległość od środka fali do maksimum lub minimum; dla y=a sin x wynosi |a|.
Zbiór wartości
Wszystkie wartości y, które funkcja może przyjąć.
Przesunięcie pionowe
Dodanie liczby na końcu wzoru, np. +2, przesuwa wykres w górę lub w dół.
Sinusoida
Falisty wykres funkcji sinus lub cosinus.
Materiały ZPE
3 materiały