Równania trygonometryczne rozwiązujesz przez znalezienie kąta podstawowego, a potem dopisanie wszystkich rozwiązań w danym przedziale albo ogólnie z okresem. Najczęstszy błąd to podanie jednego kąta, gdy w jednym pełnym obrocie są dwa rozwiązania.

Równania trygonometryczne wyglądają groźnie, bo mają pod sinusem albo cosinusem, ale większość ma powtarzalny schemat: znajdź kąt podstawowy, ustal ćwiartki, wypisz wszystkie rozwiązania. Łatwo stracić punkt przez brak drugiego rozwiązania albo pomylenie przedziału — dlatego liczy się procedura, nie intuicja. (To temat rozszerzenia.)
Słownictwo
Funkcje trygonometryczne są okresowe: i mają okres , a okres . Dlatego równanie ma zwykle nieskończenie wiele rozwiązań — zapisujemy je z parametrem (jeśli to kąt podstawowy):
Warunek istnienia: dla i (poza tym brak rozwiązań); dla . Np. nie ma rozwiązań, bo .
Rozwiązania ogólne vs w przedziale. Zapis z (np. ) to wszystkie rozwiązania w . Gdy zadanie ma przedział (np. ), na końcu wybierasz te , dla których mieści się w zakresie.

Co zauważyć: Znak prawej strony równania wskazuje ćwiartki, w których szukasz rozwiązań.
Najczęstsze kąty podstawowe:
| Równanie | Kąt podstawowy |
|---|---|
Rozpoznaj typ i sprawdź warunek
sin/cos: a należy do [−1 • 1]; tg: a dowolne (i x≠π/2+kπ)
Znajdź kąt podstawowy x₀
z tabeli wartości 30° • 45° • 60°
Ustal ćwiartki po znaku
dwie gałęzie dla sin/cos • jedna dla tg
Argument 2x, 3x, x−α? rozwiąż dla argumentu
dopiero potem wyznacz x
Dopisz okres
+2kπ (sin • cos) lub +kπ (tg) • zawsze k∈ℤ
Przedział? odfiltruj rozwiązania
wybierz k dające x w zakresie
ExamTip. Najpierw rozwiązuję równanie dla argumentu funkcji, dopiero potem wyznaczam . Na maturze PR najczęściej tracisz punkty przez zgubienie drugiej gałęzi rozwiązania albo zły przedział — zaznacz rozwiązania na osi lub okręgu.
Przykład
Przykład 1 ( \sin x=\tfrac{\sqrt3}{2} , x\in[0,2\pi) ). Kąt podstawowy \tfrac{\pi}{3} ; sinus dodatni w I i II ćwiartce: x=\tfrac{\pi}{3}\quad\text{lub}\quad x=\pi-\tfrac{\pi}{3}=\tfrac{2\pi}{3} Przykład 2 ( \cos x=-\tfrac12 , x\in[0,2\pi) ).
Przykład
Rozwiąż 2\sin(3x)=\sqrt3 w przedziale [0,2\pi) . Najpierw \sin(3x)=\tfrac{\sqrt3}{2} ; kąt podstawowy \tfrac{\pi}{3} , sinus dodatni w I i II ćwiartce, więc dla argumentu 3x : 3x=\tfrac{\pi}{3}+2k\pi\quad\text{lub}\quad 3x=\tfrac{2\pi}{3}+2k\pi x=\tfrac{\p…
Przykład
- Tylko jedno rozwiązanie. W [0,2\pi) \sin / \cos mają zwykle dwa rozwiązania (dwie ćwiartki).
Na maturze równania trygonometryczne są krótkie, ale wymagają dokładności. CKE sprawdza: wartości dla 30^\circ,45^\circ,60^\circ , rozpoznanie ćwiartek, okres, pracę z przedziałem i argument typu 2x albo \tfrac{x}{2} .
Równanie trygonometryczne
Równanie, w którym niewiadoma występuje pod funkcją trygonometryczną, np. sin x=1/2.
Rozwiązanie w przedziale
Lista wartości x, które spełniają równanie i mieszczą się w podanym zakresie.
Rozwiązanie ogólne
Zapis wszystkich rozwiązań z użyciem okresu i liczby całkowitej k, np. x=π/6+2kπ.
Okres funkcji
Odstęp, po którym wartości funkcji się powtarzają; dla sin i cos to 2π, dla tg to π.
Kąt podstawowy
Znany kąt z tabeli wartości, od którego zaczynasz szukanie rozwiązań.
Materiały ZPE
3 materiałyPowtórka do matury
Ten temat na maturze