Jadwiga Andegaweńska

Jadwiga Andegaweńska (1373/1374–1399) to jedna z najbardziej niezwykłych postaci w polskiej historii — koronowana na króla Polski, a po wiekach ogłoszona świętą. Choć żyła zaledwie 25 lat, jej decyzje ukształtowały losy Polski i Litwy na stulecia.

Pochodziła z węgierskiej dynastii Andegawenów — była córką Ludwika Węgierskiego, który panował także w Polsce. Po skomplikowanych negocjacjach polscy możni sprowadzili młodziutką Jadwigę do Krakowa i 15 października 1384 roku ją koronowali. Co znamienne, koronowano ją na „króla”, a nie „królową” — tytuł ten podkreślał, że była samodzielnym, suwerennym władcą, a nie tylko żoną monarchy.

Miała wtedy zaledwie około dziesięciu lat. Jako dziecko została też zaręczona z austriackim księciem Wilhelmem Habsburgiem, którego — jak głoszą przekazy — szczerze pokochała. Racja stanu okazała się jednak silniejsza od uczuć.

Polscy możni zaplanowali dla niej inne małżeństwo — z pogańskim wielkim księciem Litwy, Jagiełłą. W zamian Jagiełło miał przyjąć chrzest i ochrzcić całą Litwę. Jadwiga, mimo osobistego dramatu, zgodziła się dla dobra kraju i wiary. W 1386 roku poślubiła świeżo ochrzczonego Jagiełłę — tak narodziła się unia polsko-litewska i dynastia Jagiellonów.

Jadwiga zasłynęła z pobożności i dobroczynności. Opiekowała się ubogimi i chorymi, za co nazywano ją „królową od ludzkich łez”. Wokół jej osoby narosło wiele legend o cudach i miłosierdziu.

Jej najtrwalszym dziełem stało się odnowienie Akademii Krakowskiej. W testamencie zapisała na ten cel niemal cały swój majątek, umożliwiając ponowne otwarcie uczelni w 1400 roku. To dlatego dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński — jeden z najstarszych w Europie — zawdzięcza jej swoje istnienie.

Jadwiga zmarła w 1399 roku, tuż po przedwczesnej śmierci swojej nowo narodzonej córki. Miała zaledwie 25 lat. Pochowano ją na Wawelu, a jej kult trwał przez wieki. W 1997 roku papież Jan Paweł II ogłosił ją świętą — była to pierwsza kanonizacja na ziemi polskiej.