Ludwik Węgierski

Ludwik Węgierski (1326–1382) był królem Węgier i Polski, pierwszym władcą łączącym oba państwa unią personalną. W Polsce zapisał się jako monarcha nieobecny i mało popularny — choć to jego decyzje utorowały drogę do jednego z najważniejszych zwrotów w naszych dziejach.

Pochodził z dynastii Andegawenów. Jego ojcem był król Węgier, a matką Elżbieta Łokietkówna — córka Władysława Łokietka i siostra Kazimierza Wielkiego. To właśnie po bezpotomnym wuju, w 1370 roku, Ludwik odziedziczył polski tron.

Polska nie była jednak w centrum jego uwagi. Ludwik rzadko w niej bywał, skupiony na sprawach węgierskich i wielkiej polityce europejskiej. W jego imieniu krajem rządziła głównie matka, Elżbieta Łokietkówna, sprawująca faktyczną regencję.

Ten brak zaangażowania odbił się na ocenie jego rządów. Zarzucano mu zaniedbywanie polskich spraw, a zwłaszcza oddanie zarządu Rusi Halickiej Węgrom. W Polsce nie zyskał dobrej sławy — inaczej niż na Węgrzech, gdzie do dziś nazywany jest Wielkim.

Największym problemem Ludwika był brak męskiego potomka. Miał tylko córki, a chciał zapewnić im dziedziczenie polskiej korony — co było w Polsce czymś bezprecedensowym. Aby przekonać do tego szlachtę, sięgnął po ustępstwa.

W 1374 roku wydał w Koszycach przełomowy przywilej. W zamian za uznanie prawa jednej z jego córek do tronu zwolnił szlachtę niemal ze wszystkich podatków, pozostawiając jedynie symboliczną opłatę. Był to pierwszy generalny przywilej szlachecki — początek drogi, która z czasem uczyniła ze szlachty najważniejszy stan Rzeczypospolitej.

Ludwik zmarł w 1382 roku. Po jego śmierci nastało w Polsce bezkrólewie i spory o następstwo, które ostatecznie rozstrzygnięto na rzecz jego młodszej córki — Jadwigi. Jej panowanie i małżeństwo z Władysławem Jagiełłą zapoczątkowały epokę Jagiellonów. Tak nieobecny w Polsce Ludwik pośrednio otworzył jeden z najświetniejszych rozdziałów jej historii.