Władysław II

Władysław II Jagiełło (ok. 1352/1362 – 1434), z pochodzenia Litwin (Jogaila), to jeden z najważniejszych władców w polskiej historii — wielki książę litewski, król Polski i założyciel dynastii Jagiellonów, która na dwa stulecia ukształtowała losy Europy Środkowej.

Do polskiego tronu doprowadziła go unia w Krewie (1385). Jagiełło — wówczas jeszcze poganin i wielki książę Litwy — zobowiązał się przyjąć chrzest, poślubić młodziutką królową Jadwigę i połączyć Litwę z Polską. W 1386 roku ochrzcił się na Wawelu, przyjmując imię Władysław, poślubił Jadwigę i został koronowany.

Jego decyzja miała ogromne znaczenie. Chrzest Litwy (1387) zakończył istnienie ostatniego pogańskiego państwa w Europie — i zarazem odebrał Krzyżakom główny pretekst do nieustannych „krucjat” na wschód, bo nie mieli już kogo „nawracać” mieczem.

Rządy Jagiełły nie były wolne od napięć — zwłaszcza z ambitnym kuzynem Witoldem, z którym po latach sporów doszedł do porozumienia: Witold został wielkim księciem Litwy, uznając zwierzchność Jagiełły. To właśnie ich współpraca przyniosła największy triumf.

15 lipca 1410 roku pod Grunwaldem doszło do jednej z największych bitew średniowiecznej Europy. Połączone wojska polsko-litewskie pod wodzą Jagiełły i Witolda rozgromiły zakon krzyżacki; poległ nawet wielki mistrz Ulrich von Jungingen. Zwycięstwo złamało potęgę Zakonu, choć nie udało się zdobyć jego stolicy w Malborku.

Jagiełło dbał też o kulturę i naukę. Wypełniając testament zmarłej Jadwigi, w 1400 roku odnowił Akademię Krakowską — uczelnię, która na jego cześć nosi dziś nazwę Uniwersytetu Jagiellońskiego. Co ciekawe, sam król był niepiśmienny, a mimo to stał się fundatorem najważniejszego ośrodka nauki w kraju.

Panował niemal pół wieku, aż do śmierci w 1434 roku. Doczekał się długo oczekiwanych synów, dzięki którym dynastia Jagiellonów przetrwała i objęła z czasem trony kilku państw Europy. Władysław Jagiełło pozostał w pamięci przede wszystkim jako twórca unii polsko-litewskiej i zwycięzca spod Grunwaldu.