Zygmunt II

Zygmunt II August (1520–1572) to ostatni król z dynastii Jagiellonów i twórca Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego panowanie zamyka „złoty wiek” Polski — epokę potęgi, dobrobytu i rozkwitu kultury.

Był jedynym polskim władcą koronowanym jeszcze za życia ojca, Zygmunta Starego. Dzięki temu przejął tron gładko, bez walki o władzę, i mógł od razu skupić się na wielkiej polityce.

Jego najtrwalszym dziełem była unia lubelska. 1 lipca 1569 roku, po długich i trudnych negocjacjach, Korona Polska i Wielkie Księstwo Litewskie połączyły się w jedno państwo — Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Miała ona wspólnego króla, wspólny sejm, jedną politykę zagraniczną i wspólną monetę, przy zachowaniu odrębności obu członów. Tak powstało jedno z największych państw ówczesnej Europy.

Zygmunt August dbał też o północne granice i morze. W 1561 roku przyłączył Inflanty, o które toczył wojnę z Rosją. Jako jeden z pierwszych władców zrozumiał znaczenie floty — utrzymywał okręty kaperskie, a w 1568 roku powołał Komisję Morską, pierwszy taki urząd w Europie. Bywa nazywany ojcem polskiej floty.

Do historii przeszła również jego wielka miłość. Potajemnie poślubił Barbarę Radziwiłłównę, co wywołało ogromny skandal — możni uznali związek za mezalians. Mimo powszechnego sprzeciwu Zygmunt wywalczył dla ukochanej koronę, ale ich szczęście trwało krótko: Barbara zmarła zaledwie pół roku po koronacji. Ta romantyczna i tragiczna historia stała się jednym z najsłynniejszych wątków w polskiej kulturze.

Był też wielkim miłośnikiem i mecenasem sztuki. Zgromadził słynną kolekcję arrasów wawelskich — około 160 wspaniałych tkanin dekoracyjnych, które do dziś zdobią zamek na Wawelu i należą do najcenniejszych zabytków w Polsce.

Zygmunt August zmarł w 1572 roku, nie pozostawiając potomka. Wraz z nim wygasła męska linia Jagiellonów — dynastii, która przez blisko dwa stulecia rządziła Polską i Litwą. Jego śmierć otworzyła nowy rozdział: epokę wolnych elekcji, w której królów zaczęła wybierać szlachta.