Władysław III

Władysław III Warneńczyk (1424–1444) to król Polski i Węgier, który zginął młodo w bitwie z Turkami — jako jedyny polski władca poległy na polu walki. Jego krótkie życie i tajemnicza śmierć obrosły legendą.

Był długo wyczekiwanym, pierworodnym synem Władysława Jagiełły. Przyszedł na świat, gdy jego ojciec miał już około siedemdziesięciu lat — narodziny męskiego następcy po ponad wieku bez takiego dziedzica były wielkim wydarzeniem. Gdy Jagiełło zmarł, Władysław został koronowany na króla Polski, mając zaledwie dziesięć lat; w jego imieniu rządzili opiekunowie, z biskupem Zbigniewem Oleśnickim na czele.

W 1440 roku młody król został także wybrany władcą Węgier, łącząc oba państwa unią. Tron węgierski wciągnął go jednak w wielką i niebezpieczną politykę — walkę z rosnącą potęgą Imperium Osmańskiego, które zagrażało chrześcijańskiej Europie.

Władysław stanął na czele krucjaty antytureckiej. Początkowo odnosił sukcesy — jego wojska zdobywały tureckie twierdze na Bałkanach. W 1444 roku zawarł z sułtanem Muradem II korzystny pokój, który zabezpieczał interesy chrześcijan.

I tu popełnił fatalny błąd. Wysłannicy papieża przekonali młodego króla, że układ zawarty z „niewiernymi” nie obowiązuje, i namówili go do zerwania pokoju oraz wznowienia wojny. Władysław ruszył z armią na Turków.

10 listopada 1444 roku pod Warną, nad Morzem Czarnym, rozegrała się decydująca bitwa. Zakończyła się klęską chrześcijan, a sam Władysław zginął, szarżując na doborową gwardię sułtana — janczarów. Miał zaledwie dwadzieścia lat. Od miejsca śmierci przylgnął do niego przydomek „Warneńczyk”.

Ciała króla nigdy nie odnaleziono. Ta zagadka od razu zrodziła legendy, jakoby przeżył bitwę i ukrywał się gdzieś w Europie — według jednej z opowieści aż na dalekiej Maderze. Na Wawelu stanął jego symboliczny, pusty grób. Władysław Warneńczyk pozostał w pamięci jako „ostatni krzyżowiec Europy” — młody władca, którego zgubiła odwaga i zerwana przysięga.