Michał Korybut

Michał Korybut Wiśniowiecki (1640–1673) był królem Polski, którego panowanie należy do najtrudniejszych i najczęściej krytykowanych w naszych dziejach. Wybrany niespodziewanie, okazał się władcą słabym, a jego rządy przyniosły upokarzającą klęskę w wojnie z Turcją.

Był synem słynnego Jeremiego Wiśniowieckiego — wojewody ruskiego, pogromcy powstań kozackich. Wcześnie osierocony, otrzymał staranne wykształcenie i władał wieloma językami. Nie odziedziczył jednak po ojcu ani majątku, ani politycznej siły.

Na tron trafił niemal przypadkiem. Po abdykacji Jana Kazimierza, w 1669 roku, zmęczona magnackimi intrygami i cudzoziemskimi kandydaturami szlachta wybrała „swojego" — rodzimego kandydata, pierwszego „króla Piasta". Elekcja Michała była wyrazem buntu drobnej szlachty przeciw możnym.

Rządy nie potwierdziły jednak pokładanych w nim nadziei. Choć wykształcony, król nie miał autorytetu ani zdolności politycznych; złośliwie mawiano, że znał wiele języków, lecz w żadnym nie miał nic ciekawego do powiedzenia. Nie potrafił zbudować wokół siebie stronnictwa.

Kraj rozdarła wewnętrzna walka. Przeciw królowi zawiązała się silna opozycja — tzw. malkontenci, z hetmanem Janem Sobieskim na czele — dążąca wprost do jego detronizacji. Sparaliżowana sporami Rzeczpospolita nie była gotowa na zewnętrzne zagrożenie.

A zagrożenie nadeszło. W 1672 roku najechała ją potężna Turcja, zdobywając twierdzę Kamieniec Podolski. Osłabiona Polska musiała przyjąć upokarzający pokój w Buczaczu — oddawała Turcji Podole i zobowiązywała się do płacenia daniny. Traktat uznano za hańbę; sejm odmówił jego ratyfikacji.

Michał Korybut nie doczekał odmiany losu. Zmarł 10 listopada 1673 roku — dzień przed wielkim zwycięstwem hetmana Sobieskiego nad Turkami pod Chocimiem, które zmazało hańbę Buczacza. Tron objął po nim właśnie Sobieski. Historia ocenia Michała surowo, choć część jego niepowodzeń wynikała z rozdartej wewnętrznie i osłabionej Rzeczypospolitej, którą przyszło mu rządzić.