Wacław II

Wacław II (1271–1305) był królem Czech, który na przełomie XIII i XIV wieku zasiadł również na tronie Polski. W polskiej pamięci pozostał postacią dwuznaczną — „obcym królem”, a zarazem tym, który faktycznie zapoczątkował zjednoczenie kraju.

Pochodził z czeskiej dynastii Przemyślidów i był synem potężnego króla Czech. Tron czeski objął jako dziecko, a z czasem wyrósł na jednego z najsprawniejszych władców swojej epoki, budując rozległą strefę wpływów w Europie Środkowej.

Swoją władzę zaczął rozciągać na rozbite dzielnicowo ziemie polskie. Zajął Małopolskę z Krakowem, wyparł stamtąd księcia Władysława Łokietka, a następnie opanował Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie. Stopniowo skupił w ręku obszar od Tatr po Bałtyk — czego nie dokonał żaden władca od czasów Bolesława Krzywoustego.

Ukoronowaniem tej ekspansji była koronacja. W 1300 roku w Gnieźnie arcybiskup Jakub Świnka włożył mu na głowę koronę króla Polski. Była to ostatnia w dziejach koronacja odbyta w tym mieście — pierwszej stolicy państwa. Odtąd Wacław nosił dwie korony, łącząc Polskę i Czechy unią personalną.

Aby wzmocnić swoje prawa do polskiego tronu, poślubił Ryksę (Elżbietę) — córkę zamordowanego króla Przemysła II. Małżeństwo miało podkreślić, że przejmuje dziedzictwo poprzednika, a nie tylko zdobywa je siłą.

Wacław okazał się sprawnym administratorem. W Polsce wprowadził urząd starosty — królewskiego namiestnika zarządzającego dzielnicą w imieniu monarchy, co usprawniło rządy. Przeprowadził też reformę monetarną: bity w jego państwie grosz praski stał się jedną z najsilniejszych walut tej części Europy.

Rządził jednak przez czeskich urzędników i wielu Polaków traktowało go jak obcego. Zmarł w 1305 roku, a jego syn Wacław III, który próbował utrzymać oba trony, wkrótce został zamordowany — co zakończyło panowanie Przemyślidów. Otworzyło to drogę Władysławowi Łokietkowi, który dokończył dzieła zjednoczenia. Paradoksalnie to właśnie „obcy” Wacław II pokazał, że Polskę można znów połączyć w jedno królestwo.