Przemysł II

Przemysł II (1257–1296) to władca, który po ponad dwóch wiekach przywrócił Polsce koronę królewską — a mimo to bywa nazywany „zapomnianym królem”. Jego panowanie było krótkie i zakończyło się tragicznie.

Był synem księcia wielkopolskiego Przemysła I, a po matce wnukiem Henryka Pobożnego. Urodził się już po śmierci ojca — jako tzw. pogrobowiec. Dorastał w czasach rozbicia dzielnicowego, gdy Polska była podzielona na wiele rywalizujących ze sobą księstw.

Przemysł konsekwentnie dążył do łączenia ziem. Objął rządy w Wielkopolsce, a na mocy wcześniejszego układu przejął po bezpotomnym księciu Pomorze Gdańskie. Skupiając w swym ręku kolejne dzielnice, stał się jednym z najsilniejszych Piastów swojej epoki.

Zwieńczeniem jego dążeń była koronacja. 26 czerwca 1295 roku w Gnieźnie arcybiskup Jakub Świnka włożył mu na skronie koronę — była to pierwsza koronacja króla Polski od czasów Bolesława Śmiałego, po ponad dwustu latach. Symbolicznie oznaczało to odnowienie Królestwa Polskiego.

Z tą chwilą wiąże się też ważny symbol narodowy. Na koronacyjnej pieczęci Przemysła pojawił się Orzeł Biały w koronie — godło, które na trwałe stało się herbem zjednoczonego państwa. Widniał na niej napis głoszący, że sam Bóg zwrócił Polakom zwycięskie znaki.

Realna władza króla była jednak skromniejsza niż jego tytuł. Panował głównie nad Wielkopolską i Pomorzem, podczas gdy Małopolska pozostawała w rękach czeskich. Umocnienie polskich wpływów, zwłaszcza na Pomorzu, zaniepokoiło sąsiadów — margrabiów brandenburskich.

To oni doprowadzili do tragedii. 8 lutego 1296 roku w Rogoźnie Przemysł II został napadnięty, porwany i zamordowany — nosił koronę zaledwie kilka miesięcy. Choć jego panowanie trwało krótko, miało ogromne znaczenie: przypomniało, że Polska może znów być zjednoczonym królestwem, i utorowało drogę późniejszym twórcom odrodzonego państwa.