August II

August II Mocny (1670–1733) był elektorem saskim i królem Polski — jednym z najbarwniejszych, a zarazem najbardziej kontrowersyjnych władców Rzeczypospolitej. Zapamiętano go zarówno z legendarnej siły i przepychu dworu, jak i z polityki, która przyspieszyła upadek państwa.

Pochodził z saskiej dynastii Wettynów; rządził bogatą Saksonią z Dreznem jako stolicą. Aby zdobyć polską koronę, przeszedł na katolicyzm i w 1697 roku został wybrany na króla, łącząc Polskę i Saksonię unią personalną.

Przydomek „Mocny" zawdzięczał niezwykłej sile fizycznej. Krążyły opowieści, że gołymi rękami łamał podkowy i zwijał srebrne naczynia. Był postawnym, lubiącym przepych władcą, wielkim miłośnikiem sztuki, polowań i dworskiej zabawy.

Jego panowanie naznaczyła jednak wojna. August wciągnął Rzeczpospolitą w wielką wojnę północną, sprzymierzając się z Rosją i Danią przeciw Szwecji. Wojna okazała się katastrofą — szwedzki król Karol XII zajął polskie miasta, pokonał Augusta i na kilka lat zmusił go do ustąpienia z tronu na rzecz Stanisława Leszczyńskiego.

August odzyskał koronę dopiero po klęsce Szwecji, którą zadała jej Rosja. Ratunek miał jednak wysoką cenę — od tej pory o losach Polski coraz śmielej decydował rosyjski car, a Rzeczpospolita zaczęła osuwać się w zależność od potężnego sąsiada.

Symbolem tej słabości stał się Sejm Niemy z 1717 roku. Obradował on pod presją wojsk rosyjskich, a posłom — z obawy przed zerwaniem obrad — nie pozwolono zabierać głosu. Uchwały przyjęto niemal bez dyskusji. Rosja wystąpiła w roli „rozjemcy", umacniając swoją kontrolę nad polskimi sprawami.

Mimo to August pozostawił też trwały ślad w kulturze. Za jego panowania rozkwitło barokowe Drezno, a w Miśni ruszyła pierwsza w Europie manufaktura porcelany. Zmarł w 1733 roku, a tron — po burzliwej elekcji — objął jego syn, August III. Historycy oceniają go dwojako: jako wielkiego mecenasa i barwnego władcę, lecz zarazem polityka, którego rządy pchnęły Rzeczpospolitą ku upadkowi i uzależnieniu od Rosji.