Bolesław I

Bolesław I Chrobry (967–1025) to syn Mieszka I i Dobrawy, pierwszy koronowany król Polski i jeden z najwybitniejszych władców w naszych dziejach. Dokończył dzieło ojca: z młodego, dopiero co ochrzczonego państwa uczynił liczące się w Europie mocarstwo. Sam jego przydomek „Chrobry” znaczy „waleczny, dzielny”.

Władzę objął w 992 roku i szybko pokazał, że jest zarówno zdolnym wojownikiem, jak i przenikliwym politykiem. Rozszerzał granice we wszystkich kierunkach — zajął Milsko i Łużyce, przejściowo Morawy i Słowację, a nawet na krótko zawładnął Pragą, rządząc Czechami. Jego potęga opierała się na sile drużyny i śmiałej dyplomacji.

Kluczową rolę w jego wyniesieniu odegrał kult św. Wojciecha. Biskup ten zginął w 997 roku podczas misji wśród pogańskich Prusów; Bolesław — jak głosi tradycja — wykupił jego ciało na wagę złota i sprowadził do Gniezna. Szybka kanonizacja Wojciecha uczyniła Gniezno celem pielgrzymek i otworzyła drogę do wielkiego wydarzenia.

W roku 1000 do grobu św. Wojciecha przybył sam cesarz Otto III — to słynny zjazd gnieźnieński. Cesarz uznał Bolesława niemal za równego sobie, nazwał go „bratem i współpracownikiem cesarstwa”, nałożył mu na głowę własny diadem i wręczył kopię Włóczni św. Maurycego. Co najważniejsze, powstała wtedy niezależna polska metropolia kościelna z arcybiskupstwem w Gnieźnie — Kościół polski uwolnił się spod niemieckiego zwierzchnictwa.

Po nagłej śmierci Ottona III sytuacja się zmieniła. Z nowym cesarzem Henrykiem II Bolesław toczył wyczerpujące wojny przez kilkanaście lat. Zakończył je korzystny pokój w Budziszynie (1018), na mocy którego przy Polsce pozostały Milsko i Łużyce.

W tym samym 1018 roku Bolesław poprowadził wyprawę na Kijów, by osadzić na tamtejszym tronie swojego zięcia Świętopełka. Po zwycięstwie nad Jarosławem Mądrym nad Bugiem wkroczył do Kijowa. Z tą wyprawą wiąże się legenda Szczerbca — miecza, który miał się wyszczerbić o Złotą Bramę Kijowa. W drodze powrotnej Bolesław przyłączył do Polski Grody Czerwieńskie.

Zwieńczeniem życia była koronacja. Wykorzystując śmierć wrogiego mu Henryka II oraz papieża, Bolesław koronował się w Gnieźnie 18 kwietnia 1025 roku jako pierwszy król Polski. Koroną cieszył się bardzo krótko — zmarł już 17 czerwca tego samego roku i spoczął w katedrze poznańskiej. Zostawił państwo silne i uznane w Europie; choć po jego śmierci pogrążyło się ono w kryzysie, Chrobry na zawsze pozostał symbolem potęgi wczesnej Polski.